گاف بی بی سی در برنامه زنده
اين رخداد امروز به موضوعی جنجالی در رسانه های انگليس تبديل شد تا مسوولان بی بی سی را به بی کفايتی متهم کنند.
"گای گوما"، فردی که بصورت اشتباهی در برابر دوربين بی بی سی قرار گرفت ، در انتظار مصاحبه استخدام بود که از او خواسته می شود برای گريم به استوديو ضبط برود.
مجری برنامه که تصور می کند با کارشناس فن آوری اطلاعات روبروست، از گوما در مورد ظرايف تجارت موسيقی در اينترنت سوال می کند.
گوما، که اهل کنگوست، با چهره ای اکنده از دلهره در اين برنامه کوشيد به تمام سوالات مجری پاسخ دهد.
او می گويد هنگام اين گفت وگو با خود فکر می کرد که مصاحبه برای استخدام در بی بی سی چقدر عجيب و غريب است.
![]() | |
| گای گوما (چپ) و گای کيونی |
بی بی سی از گوما و کارشناس برنامه، که هرگز موفق به وارد شدن به استوديو نشد، بصورت رسمی عذرخواهی کرده است.
'خوشحال می شوم دوباره برگردم'
تهيه کننده اين برنامه فردی به نام "گای کيونی" (که قرار بود در مورد پرونده شرکت رايانه ای اپل مورد سوال قرار بگيرد) را برای برنامه دعوت کرده بود که "گای گوما" به او معرفی می شود.
او که انتظار فردی سفيد پوست را داشت از گوما می پرسد که آيا او "گای کيونی" است و پس از تائيد اين موضوع او را به استوديو می برد.
مجری برنامه کوشید تا اضطراب بيش از حد مهمان را به دبير خبر اطلاع دهد و از اين رو گفت وگو را پس از سه سوال به پايان می رساند.
بالاخره دست اندرکاران برنامه در بی بی سی متوجه می شوند که مهمان اصلی برنامه در سالن انتظار نشسته است.
گوما در باره اين اتفاق گفت که مصاحبه اش خيلی کوتاه بود اما حاضر است بار ديگر در برابر دوربين تلويزيون ظاهر شود و خوشحال می شود به سوالات در هر زمينه ای پاسخ دهد.
او افزود : "اما اين بار اصرار خواهم کرد که به من وقت بيشتری برای مصاحبه داده شود."
گوما به بی بی سی گفت که هنوز نمی داند که آيا تقاضای او برای کار در بخش رايانه یی بی بی سی پذيرفته شده است يا نه.
او گفت: "خيلی تمايل دارم برای بی بی سی کار کنم."
يکی از سخنگويان بی بی سی گفت: "اشتباهی که رخ داده واقعا سهوی بوده و ما همواره در مورد مهمانان نهايت دقت را می کنيم و اجازه نخواهيم داد که اين اتفاق تکرار شود."
تصويرسازی رسانه در عرصه جهانی
تصویرسازی از حکومت ها (image creating ) یکی از دغدغه های اصلی مشاوران رسانه یی نهادهای قدرت است. رسانه ها ی نوشتار ی – شنیداری و دیداری در ایجاد تصویر مثبت یا منفی در افکار عمومی نقش کانونی ایفا می کنند.
حکومت ها همواره می کوشند تصویری به جامعه ارائه دهند که با اقبال مردمی توام باشد. این تصویر اغلب با بینش ها و گرایشهای دولتمردان همسویی معناداری دارد.
نخستین گام برای ایجاد تصویر مثبت - تلاش حکومت ها در عقلانی جلوه دادن تصمیم ها يشان نزد افکار عمومی است.
کارکرد حکومت ها در برخی حوزه های سیاسی - اقتصادی یا فرهنگی ممکن است با حقیقت همخوان نباشد اما این امکان وجود دارد که به صورت یک واقعیت خدشه ناپذیر در ذهن مخاطب جا انداخته شود.
افکار عمومی اغلب ذهنیتی که از سران يا نهادهای قدرت در اختيار دارند با تصویری که رسانه ها از ان فرد يا حکومت ارائه می دهند تا حدود زیادی یکسان است.
این موضوع تا ان حد از اهمیت برخوردار است که تصویر رهبران نزد افکار عمومی با تصویر ان مملکت یا نهاد یکسان گرفته می شود. تصویر سازی رهبران عصر نوین با نوع تصویری که از سران در گذشته وجود داشته است بسیار متفاوت است.
مدیران در گذشته با کمتر نمایان شدن در نزد افکار عمومی می کوشیدند چهره یی مقتدر و دست نیافتنی از خود به نمایش بگذارند. این شیوه در میان سران بلوک شرق تا یکی دو دهه پیش نیز همچنان وجود داشت.
بوریس یلتسین رییس جمهور پیشین روسیه که زمان امدنش به کرملین با برژنف صدر هیات رییسه شوروی سابق فقط به اندازه عمر سیاسی گورباچف فاصله داشت با لباس راحتی مقابل دوربین ها در ژاپن ماهیگری می کرد.
برژنف بسیار کم در انظار عمومی هویدا می شد و زمانی نیز که در تلویزیون دیده می شد چندین عضو کاگ ب که بارونی های سیاه یقه بلند پوشیده بودند از پشت عینک های دودی همه چيز را زير نظر داشتند.
ولادمیر پوتین نیزکه با گذر از راهروهای کا گ ب به کرملین پا نهاده است با استفاده از هنر رزمی جودوکار که در ان مهارت دارد براحتی با کودکان در مقابل دوربین ها به رقابت می پردازد تا مردمی بودنش را اثبات کند.
ریوتارو هاشی موتو شمشیر باز و جونیچیرو کوایزومی هم با استفاده از مدل ويژه موهایش که به بتهون شبیه است دو نخست وزیر پیشین و کنونی زاپن هستند که در ميان ساستمداران هنرمند سرزمین افتاب تابان بی همتایند.
جورج بوش رییس جمهورامریکا و تونی بلر نخست وزیر انگلیس هم که از بس مقابل دوربین ها تمرین کرده اند شاید در دوران بازنشستگی بتوانند دست کم به حرفه هنرپیشگی سرگرم شوند.
رييس جمهور بوش وقتی می خواهد سخنرانی کند ترکيبی از زنان و مردانی از نژادهای گوناگون پشت سرش رديف می شوند تا به بیننده تنوع نژادی و وحدت ملی امريکا را القا کند.
رهبران جهان سوم نيز به سرعت با در پيش گرفتن اين شيوه رفتاری در مسیر تصوير سازی نزد افکار عمومی گام بر می دارند . برخی رهبران هستند که هنوز رغبتی برای بهره گيری از اين شيوه نشان نمی دهند.
کیم جونگ ایل رهبر کره شمالی در زمره افرادی است که هنوز نیز بسختی در برابر دوربین خبرنگاران قرار می گیرد . سفرهایش بی سر و صدا صورت می گیرد و مردم کمتر لبحند او را دیده اند.
برخی حکومت های پادشاهی یا رییسان جمهور مادام العمر هم هنوز با اکراه تن به ارائه بازيهای جدی مقابل دوربين می دهند گرچه الیزابت دوم ملکه انگستان نیز امسال در هشتادمین سالگرد تولدش با رفتن به میان مردم ازکودکان بادکنک گرفت و اکی هیتو امپراتور ژاپن هم سوار بر خودرو در شهر می گردد تا بر خندق دربار بسوی مردم پل بزند.
تصویر سازی از یک کشور یا رهبر صرفا کاربرد داخلی ندارد.پای بندی به اندیشه دهکده جهانی موجب شده است تا یک اظهار نظر بسرعت در گیتی منتشر شود.
خبرگزاریهای فراملیتی فرانس پرس- رویترز و ای پی و خبرگزاریهای تصویری رویترز و ای پی تی ان در تصویر سازی جهانی نقشی کانونی دارند.
سایر رسانه ها نیز در این حوزه نقش افرین هستند اما به نظر می رسد که بيش از ۷۰ درصد خبر يا تصويری که از رهبران يا کشورهای جهان سوم منتشر می شود بصورت مستقيم يا غير مستقيم تابعی از نگاه اين چند بنگاه اصلی خبررسانی است.
تصویر ایران :
ايران در زمره کشورهای انگست شماری است که در بسياری از رخدادهای جهانی نقش افرين است . بسياری از کارشناسان بر اين باورند که نظام نوين جهانی بدون در نظر گرفتن نقش ايران -ابتر به نظر می رسد.
جهان پس از فروپاشی نظام کمونيستی بسوی تک قطبی شدن پیش می رفت اما ایران با سردادن شعارهای مبتنی بر ارزشهای دینی در مقابل این جریان قرار گرفت.
کشورهای عربی یکی پس از دیگری بصورت اشکار و پنهان برای شناسایی موجودیت اسراییل چراغ سبر نشان دادند اما ایران از بازگو کردن منویاتش در نامشروع بودن رزیم صهیونیستی هرگز ابا نداشته است.
وجود تصویر مثبت نزد افکار عمومی از کشورها يا رهبرانی که اداره جهان بر مبنای انديشه انگلوساکسونی را به چالش کشيده اند بی تردید با منافع نظام سلطه مغایرت دارد.
ايران در زمره چنين نظامهايی است که از اندونزی تا مصر و از فلسطين تا امريکای لاتين هوادارانی دارد.
سکوت يا تحريف دو اصل راهبردی برای تصوير سازی هدفمند می باشد.
الف :سکوت :
هر انچه که موجب نشان دادن چهره یی روشن و پویا از کشور هدف نزد افکار عمومی شود با بایکوت خبری هوشمندانه رسانه های فرامليتی مواجه می شود.
بررسی ها نشان می دهد که بیشترین سهم خبرهای ارسالی رسانه های بین المللی از ایران مبتنی بر ارزش تصاد و درگیری است.
ب : تحریف :
بایکوت خبری در قرن بیست و یکم به سبب تنوع شبکه ها ی اطلاع رسانی چندان کارگشا نیست از این رو شیوه تحریف بهترین محمل برای بیان ارائه تصويری مخدوش در عرصه بین المللی است.
دروغ - تکرار - مبالغه - يک پله جلوتر از دروغ - نشان دادن فرضيه به عنوان اصل مسلم و ... در زمره شيوه هايی است که در عمليات روانی از ان بهره برداری می شود.
نقش تصوير در اين حوزه از جايگاه کليدی برخوردار است که اگر با کلام همسو باشد بسيار اثر گذار خواهد بود.
غرب به رهبری امريکا بصورت مستمر می گويد که در صدد است تا نگذارد ايران به سلاح هسته يی دست پيدا کند. در اين جا هرگز دانش هسته يی صلح اميز مطرح نمی شود.
حدود ۴ دقيقه تصوير از سايت های هسته يی اصفهان و نطنز نيز از طريق ای پی تی ان و رويترز در اختيار رسانه های تصويری قرار داده شده است که همه شبکه ها از ان استفاده می کنند.
در يک سکانس اين تصويرمثلثی است که روی ان به انگليسی واژه خطرناک نوشته شده است. در سکانس بعدی مواد مذابی از يک بشکه به لوله یی ديگر سرازير می شود که شعله های ان در حال زبانه کشيدن است.
سکانس سوم نيز رييس جمهور سابق خاتمی در حال تماشا روند عمليات توسط دانشمندان ايرانی است که رييس جمهور با ديدن يکباره شعله ها سرش را به عقب می کشد.
سکانس چهارم نيز تصاويری هوايی از درون بالگرد است که در ان وجود ضد هوايی در نزديکی سايت نطنز مشاهده می شود.
به نطر شما تصويری که مخاطب بی طرف از فناوری هسته يی ايران در ذهنش نقش
می بندد پس از انکه همزمان با بيان هشدارهای رامسفلد وزير دفاع امريکا - چنين تصاويری پخش شود چه خواهد بود؟
مرامنامه خبر تلويزيونی
مديران بنگاههای اطلاع رسانی نوشتاری - شنيداری و ديداری بصورت مستمر نسبت به انچه که ممکن است بصورت سهوی يا عمدی موجب زير پا گذاشته شدن اصول حاکم بر رسانه شود - دچار دغدغه ذهنی هستند.
مدير مسوول شايد به سختی بتواند کلمه به کلمه مطالب روزنامه اش را پیش از چاپ بخواند. اين کار در راديو که بصورت شبانه روزی برنامه دارد البته ممکن نيست زيرا بسياری از برنامه ها زنده است.
تجربه نشان می دهد که اين موضوع در مورد شبکه های خبری غير ممکن است زيرا در عادی ترين مواقع دست کم نيمی از برنامه ها زنده است. بروز حوادث و تحولات با ارزش خبری بالا موجب می شود تا اين زمان از دو سوم نيز بگذرد.
تلويزیون فقط وابسته به کلام نيست بلکه فريم به فريم تصاوير نيز ممکن است معيارهای تدوينی برای رسانه را دچار خدشه کند. خط مشی رسانه ها معمولا شامل معيارهای حرفه يی - اخلاقی و حکومتی است.
تدوين خط مشی صريح و روشن و ابلاغ ان به دست اندرکاران شامل دبيران - سردبيران - گويندگان و تهيه کنندگان می تواند تا حدود زيادی از بروز خطاها پيشگيری کند.
سياست های راهبری بدون ابهام و دو پهلو گويی در اختيار همه دست اندرکاران شبکه خبری قرار داده می شود. اين مساله راه را بر توجيه خطا در اينده می بندد.
در مرامنامه العالم گفته شده است که خبر زمانی روی انتن برود که خبرنگار شبکه ان را گزارش کند يا دست کم دو مبنع ان تاييد کنند. خبر صحيح با تاخير بمراتب بهتر از اطلاع رسانی سريع اما بدون دقت است.
اعتماد مخاطب به رسانه - سرمایه اصلی يک نهاد خبری است. اعتماد قطره قطره در گذر زمان به دست می ايد اما به يکباره از دست می رود.
نام کشورها - اقیانوس ها - خليج ها - تنگه ها و همه مناطق جغرافيايی بايستی همانگونه در سازمان ملل يا ساير نهادهای جهانی ثبت شده است- بيان گردد.. نقشه هایی که استفاده می شود نيز در اين چارچوب قابل بررسی است. اين موضوع هم در خط مشی شبکه گنجانده شده است.
شبکه خبری مجاز نيست که نام جعلی بر خليج فارس - قبرس - کشمير - باسک در اروپا -صحرا در افريقا و ... بگذارد. شبکه های عرب زبان فقط برای اسراييل از عبارت رژيم اشغالگر به کار می برند. البته العربيه اين پيمان نانوشته را شکسته است.
جان باختگان فلسطينی در رسانه های عربی به عنوان شهيد لقب می گيرند اما العربيه وابسته به عربستان سعودی نيز در اين مورد انها را کشته می نامد. گفت وگو با مقامهای رژيم صهیونيستی نيز تا مدتی پيش يک تابو بود اما الجزيره و العربيه به ارامی اينک ان زا زير پا گذشته اند.
بهره گيری از تصاویر ارشيوی بعضا ممکن است برای خبر تلويزيونی اجتناب ناپذير باشد اما نبايستی در هيچ مرحله يی کاری کرد که ببننده گمراه شود. حک واژه ارشيو هنگام پخش اين گونه تصاوير يک قاعده است.
رعايت حريم خصوصي افراد - پخش تصاوير مغاير با ارزشهای دينی يا ملی و حفظ هويت منابع خبری هم در زمره موضوعهايی است که در مرامنامه گنجانده می شود. سردبير يا دبير نمی تواند اين اصول اخلاقی را به دلخواه زير پا بگذارد.
بی بی سی طبق مرامنامه اش شمار کشته شدگان در حوادث را صرفا طبق بيانهای رسمی منتشر می کند.اين رقم معمولا کمتر از براوردهای ساير بنگاههای خبری است.بی بی سی به مرامنامه اش که حدود۲۰۰ صفحه است پای بند است.
در اين مرامنامه گفته شده است که در فراورده های خبری بايستی بی طرف بود و از صفت استفاده نکرد. صفتهای تندرو - گروههای تروريستی -بحران -مقابله با جامعه جهانی و ...در زمره عباراتی هستند که البته برای کسانی که با انگليس در يک اردوگاه قرار نگيرند براحتی استفاده می شود.
گروههای خشونت طلب که شيوه بهره گيری از رسانه های تصويری را نيک فراگرفته اند هر از گاهی چند نفری را در عراق - افغانستان و ... به گروگان می گيرند و در زير پارچه نوشته يی که نام الله و پيامبر اسلام روی ان نوشته شده است با ذکر ايه يی از قران کريم گوش تا گوش سر يکی را می برند.
تصاويری اين عمليات به شبکه ها ارسال می شود اما شبکه العالم اين تصاوير را طبق مرامنامه مجاز نيست بصورت کامل پخش کند. خدشه دار شدن انديشه های دينی - ترويج خشونت و چندش اور بودن برای مخاطب علت این تصميم می باشد.
هرگز نمی توان بدون رعايت معيارهای حرفه يی و اخلاقی و هنجارهای ملی و بين المللی اقدام به گرداوری - تدوين و پخش خبر بدون مسووليت و ازادی بی قيد و شرط کرد.
شبکه های فرامليتی با انکه می کوشند تا بی طرفی و استقلال رای در انها پررنگ شود ولی هيچ رسانه يی نمی تواند پای بندی به خطوط قرمزی که سهامداران و مالکان برای ان طراحی کرده اند را انکار کند. .
بی بی سی شبکه تلويزيونی است که پای بند به منافع انگلیيس است .منافع انگليس ممکن است در برخی مواقع با منافع دولت حزب حاکم يکی نباشد.مرامنامه رسانه نمی تواند با امد و شد دولت کارگری يا محافظه کار به تناوب تغيير کند .
الجزيره متعلق به امير قطر است که بعضا متهم به حمايت از گروههای ضد امريکايی می شود . اصلی ترين پايگاه نظامی امريکا در منطقه خليج فارس که امير در اختيار پنتاگون قرار داده است با مقر اصلی الجزیره در يک منطقه قرار دارد.
امير دولت کوچک قطر بهره گيری از قدرت رسانه را در قرن بيست و يکم بخوبی فرا گرفته است موضوعی که سران بسياری از کشورهای بزرگ ان را نمی دانند. رايزنی برای بازگشايی دفتر الجزيره در تهران تازه ترين ماموريت رسانه يی امير بود..
تدوين مرامنامه برای هر بنگاه خبری که بخواهد اطلاع رسانی را با سرعت - دقت و صحت انجام دهد ضرورتی انکار ناپذير است اما حرکت در اين مسير به تجربه و دانش نياز دارد .
نگارش مرامنامه حرکتی پويا است که هر روز ممکن است تغييراتی در بخشهای غير راهبردی ان ايجاد شود و به نگارش حتی واژه ها نيز کشيده می شود . واژه ها جديد بی درنگ بايد بصورت رسمی به همه ياران خبری اطلاع داده شود.
ضرورت تدوين مرامنامه زمانی بيشتر احساس می شود که استفاده از واژه مقاومت برای يک گروه بمب گذار يا اطلاق عمليات تروريستی به يک گروه ملی سبب چالش برای بنگاه خبری شود.ناميدن تايوان به عنوان يک کشور می تواند چين را عصبانی کند و ....
دهها نفر بصور مستقيم و غير مستقيم د ر گرداوری و تدوين خبر نقش دارند . بسياری از انها در فاصله دور از اتاق خبر قرار دارند. بنگاه های خبری بايستی بگونه يی سازماندهی شود تا وحدت رويه در عرضه فراورده های خبری دچار خدشه نشود..
بازار جهانی خبرنگاران تلويزيونی
خبرنگاران در حقيقت شريانهاي اصلي تور خبرگيري در بنگاههاي خبري نوشتاري، شنيداري و ديداري از جمله تلويزيون هستند..
مخاطبان - قدرت و توان حرفه يي هر شبکه تلويزيونی را در حضور يافتن به موقع در كانون رويدادها از طريق شبكه گسترده خبرنگاران و تصويربردارن می دانند.
نخستين چالشي كه براي مديريت حوزه خبرنگاران شبكه هاي فرامليتي وجود دارد، شناسايي افراد حرفه يي در مناطق جغرافيايي است كه براي مالکان – سهامداران و مدیران رسانه در اولويت قرار دارد.
فاصله مكاني، ارزشهاي فرهنگي، تنگناهاي قانوني، باورهاي ديني، هنجارهاي منطقه يي ، توان مالي و حتي سرد يا گرم بودن روابط ديپلماتيك ميان دولت ها در زمره عوامل تاثيرگذار در طراحي و سازماندهي اين حوزه مي باشد.
بهره گيري از خبرنگاران مقيم نسبت به اعزام خبرنگار به کانون رخدادها كه قرار است ماموريت خبري در آن صورت پذيرد -برتري دارد مگر آنكه ماموریت کوتاه مدت یا براي پوشش يك رويداد ويژه باشد.
نااشنایی بازبان، عدم شناخت منابع خبري، بروز احساس دلتنگي براي خبرنگار و خانواده اش - سخت بودن امد و شد بخاطر گرفتن رواديد و ...در زمره اصلي ترين مشكل هاي فراروي خبرنگاران اعزامي است.
به كارگيري خبرنگار معمولاً با انجام مكاتبه، دريافت زندگي نامه كاري و ارزيابي توان حرفه يي از طريق بررسي چند نمونه كار تلويزيوني صورت مي پذيرد.
نيروی رسانه يی معمولاً پس از توافق اوليه بصورت ازمایشی به مدت يك ماه با شبكه هاي فرامليتي كار مي كنند و در صورت توافق دو طرف - منجر به بستن قرارداد يك ساله مي شود.
جذب نيروي حرفه يي تلويزيوني هم اكنون در قالب بازار نانوشته نيروي انساني رسانه يي صورت مي گيرد كه حتي دستمزد افراد بر اساس تجربه، تحصيلات و مهارت در حوزه گويندگي، دبيري و سردبيري و خبرنگاري تقريبا با اندكي تفاوت قابل چانه زنی است.
ايجاد تعادل در نگاه به رخدادهای خبری می طلبد که حتی در اتاق خبر نيز از همه مليت ها گردهم اورده شوند.
سياست بهره گيری از نيروهايچند مليتی در شبکه های عرب زبان از شاخ افريقا شامل مغرب - تونس - موريتانی و مصر تا سوريه - لبنان و فلسطين و کشورهای حوزه خليج فارس را شامل می شود.
شبکه های انگليسی زبان نيز به استفاده از نيروهای انگلوساکسون اکتفا نمی کنند بلکه حتی نيروهای اسيايی و افريقايی نيز به خدمت گرفته می شوند.
ايجاد چندين شبكه عرب زبان خبري طي سالهاي اخير البته موجب ايجاد جهشتي در حقوق نيروهاي حرفه يي تلويزيونی شده است. جريان روان نيروي كاری که در رسانه هاي تصويري وجود دارد، نمادي از اين بازار پويای رسانه يي است.
شماري از نيروهاي بي بي سي عربي پس از تعطيلي به الجزيره پيوستند. خانم عزه زفتاوي از بي بي سي به العالم آمد. رياض معسعس كه افزون بر 35 سال سابقه كار رسانه يي داشت هم از الجزيره به العالم پيوست. عثمان الطيف و عباس ناصر الز العالم به الجزيره رفتند و رياض محمد به العربيه رفت. شماري از نيروهاي جوان شبکه های ملی و فرامليتی هم به الحره رفتند.
ايجاد شبكه هاي در حال تاسيس بي بي سي عربي و شبكه عرب زبان روسيه نيز موجب شده است تا موج تازه يي از جابجايي نيروهاي حرفه يي شروع شود. شبکه های انگليسی زبان روسيه و امريکای لاتين و شبکه انگليسی زبان در حال بنياد فرانسه هم خبری خوشايند برای خبرنگاران انگليسی زبان است.
حقوق و مزايا، شهرت بنگاه خبری - شرايط كار و خط مشی شبکه تلویزیونی از موضوعاتي است كه نيروهاي حرفه يي رسانه يي براي انتخاب محل كار در نظر مي گيرند.
مديريت در حوزه خبرنگاران بايستي درك درستي از شرايط روز بازار كار خبرنگاران داشته باشد و گرنه برداشتن حتی نخستين گام در اين مسير با دشواري مواجه مي شود.
هدايت مستمر و بكارگيري خبرنگاران در چارچوب خط مشي رسانه تصويري البته كار چندان ساده يي نيست.
شبكه هاي تلويزيوني توانايي آن را ندارد كه در همه كانونهاي خبري اقدام به ايجاد دفتر و خريد دستگاههاي ارسال تصوير مانند (اس ان جي ) كنند.
ايجاد اين امكانات در برخي از حوزه ها مقرون به صرفه نيست و بعضي دولت ها نيز، مجوز لازم براي گشايش دفتر يا استقرار دستگاههاي ارسال تصوير براي شبكه ها صادر نمي كنند. اين موضوع بعضاً انحصار براي برخی شركتها را در پي داشته است.
برخي از شركتهاي خدمات رساني تصويري در دنيا وجود دارند كه به شبكه هاي تلويزيوني خدمات ارائه مي دهند. رويترز انگليسي و اي پي تي ان آمريكايي، اصلي ترين شركتهاي فعال در اين حوزه اند.
اخلاص تركيه، سواتل، پي ام سي سي فلسطين و بسياري از شبكه هاي تلويزيوني ملي نيز در كشورهاي محل استقرار -اقدام به در اختيار قراردادن امكانات فني به متقاضيان مي كنند.
اين شركتها نه فقط گروه فيلمبرداري بلكه حتي خدمات بعدي شامل تدوين و ارسال از طريق ماهواره نيز در اختيار شبكه هاي تلويزيوني قرار مي دهند.
شركت هايي نيز هستند كه نقش واسطه را ايفا مي كنندو و كار يافتن خبرنگار طبق سفارش رسانه تلويزيوني را هم بر عهده مي گيرند. گردش نيروی حرفه يی در حقيقيت در چارچوب يک بازار جهانی است که همگان در صدد کسب سود مادی و معنوی از ان هستند.
عدم اشنايی صاحبان بنگاههای خبری که در اين بازار پای می نهند ممکن است خسارت مادی و معنوی جبران ناپذيری را بر شبکه تلويزيونی تحميل کند.
انحصار در حوزه انتقال تصوير تلويزيوني در دنيا كاملاً مشهود است و اين احتمال دور از ذهن نيست كه روزي اين شركتها كه سكان هدايت اصلي ترين آنها در دست غربي ها است از ارائه خدمت به رسانه هايي كه در چارچوب تفكر آنان نگنجند، خودداري كند.
کمبود نیروی حرفه یی - نبود تجهيزات انتقال تصوير دست كم در برخي از كانونهاي اصلي خبري و نداشتن ماهواره مستقل یا ملي سه نقطه آسيب پذير رسانه هايي است كه تمايلي براي پيروي از جريان مسلط نظام اطلاع رساني بين المللي را ندارند.
گوينده خبر تلويزیونی
گوینده نقش صورت در پيکره بولتن خبری را ايفا می کند و برخی ان را پيشانی يا ويترين بخش خبری قلمداد می کنند. گوينده با برقراری ارتباط با مخاطب از طريق قاب تصوير - انچه که دست اندرکارا ن خبر تدارک ديده اند بصورت مناسب در اختيار بيينده قرار می دهد.
اعتبار سرمايه اصلی يک بنگاه خبری است و توانايی گوينده خبر- نقش کانونی را در حفظ و تقويت اين سرمايه دارد. صدا و تصوير دو ويژگی است که هنگام گزينش گوينده مد نظر قرار می گيرد.
صدای حجم دار و بدون خش و تصوير فتوژنيک شرط لازم برای گويندگی خبر تلويزيون است اما کافی نيست. ادای درست حروف و کلمات و توانایی در بهره گيری مناسب از تن صدا و مميک صورت هنگام قرائت خبر ضرورتی انکار ناپذير است.
پيامهای کلامی وغيرکلامی که بصورت اشکار و پنهان در يک خبرگنجانده شده است از طريق گوینده به بیننده منتقل می شود. گويندگان در شبکه های خبری بازيگر نيستند بلكه يک خبرنگار حرفه يی محسوب مي شوند گرچه زيبايی شناسی و جذابيت های بصری همواره بايستی در تلويزيون رعايت شود.
نترسيدن از دوربين - خونسردی و تسلط نسبت به انچه روی انتن می گويد هم بايستی در گوينده خبر تقويت شود.
عثمان الطيف گوينده اهل ليبی العالم که ۲۵سال تجريه داشت سال گذشته هنگام رفتن به استوديو برای اجرای خبرساعت ۵/۲ بامداد بر اثر لغزيدن در برف - سرش به لبه ديوار برخورد کرد. وی نيم ساعت خبر را با سر شکسته خواند در حالی که هنگام پخش گزارش خبرنگاران - خون سرش را پاک می کرد. او هم اینک به الجزيره پيوسته است.
برخی بنگاههای خبری بويژه شبکه های عرب زبان با استفاده از ارایش تند و نوع لباس - گوينده خبر را تا حد يک مانکن پايين می اورند. اين شيوه در رسانه های حرفه يی جايگاهی ندارد. گريم برای گوينده خبر فقط به ميزان استفاده از نوعی پودر( فون ) که به صورت می زنند تا نور استوديو منعکس نشود مجاز است.
پوشش اسلامی در گويندگان العالم ضروری است . اين سبک به ساير شبکه های ماهواره يی نيز در حال سرايت است. خديجه بن قنه که در زمره برجسته ترين مجريان خبر الجزیره است از دو سال پيش با حجاب در مقابل دوربين قرار گرفت. اين پوشش حتی در تلويزيون کشورهای غيراسلامی هم در حال افزايش است.
شبکه های فرامليتی می دانند که اوايل بامداد به وقت ايران بيشترين بيينده را در شرق اسيا دارند از اين رو معمولا از مجريانی در اين زمان استفاده می کنند که اصالت اسيايی داشته باشند. استفاده از مجريان رنگين پوست هم در شبکه های فرا مليتی امری عادی تلقی می شود. مردم با گوينده هم نژادشان راحت تر ارتباط برقرار می کنند.
نکته يی که در پوشش مجريان تلويزيون معمولا مد نظر قرار می گيرد نوع رنگ لباس و زمينه پشت سر مجری (بگ گراند)است. گوينده رنگين پوست اگر لباس تيره پوشيده باشد و زمينه پشت سرش هم قهوه يی باشد برای مخاطب زياد خوشايند نيست.
برخی از محدويت ها در بهره گيری از رنگ نیز بعضا ناشی از تنگناهای فنی است. چنانچه در خبر از زمينه کروماکی استفاده شود طبعا رنگ لباس گوينده نمی تواند ابی باشد. پشت سر مجری بعضا از طرحهای گرافيکی يا منظره هايی استفاده می شود که واقعی نيست و از طريق کروماکی ايجاد شده است.
گوينده در شبکه خبری فقط مسووليت قرائت خبر را بر عهده ندارد بلکه در هر زمان ممکن است لازم باشد با خبرنگار يا ميهمان در مورد يک رويداد گفت وگو کند. نداشتن دانش لازم در باره موضوع خبری سبب از بين رفتن اعتبار رسانه می شود.
سردبير يا تهيه کننده خبر همواره از طريق گوشی با گوینده خبر در ارتباط هستند. گوينده بايستی امادگی لازم برای حوادث پيش بينی نشده را نيز داشته باشد.چنانچه گوينده تجربه لازم را نداشته باشد ممکن است ترکيدن يک نورافکن در استوديو موجب اختلال جدی در بخش خبری شود.
گوينده بايستی همواره به ببينده نگاه کند.پيشتر گويندگان - خبر را از روی متن می خواندند و مجبور بودند بصورت مستمر سرشان را برای ديدن ورقه خبر بالا و پايين ببرند. اين موضوع با بهره گيری از اتوکيو برطرف شده است.
اتوکيو دستگاهی شبيه يک مونيتور کوچک است که در مقابل دوريبن قرار داده می شود و گوينده با استفاده از فشار دادن پا روی پدال ان اقدام به جابجا کردن خبرها می کند.استفاده از اتوکیو موجب می شود تا بيننده همواره احساس کند که گوينده با او در حال سخن گفتن است.
گويندگان ورزيده هر از گاهی برای پوشش خبربه مناطقی که کانون خبر باشد اعزام می شوند. گوينده دست کم بايستی توانايی دبيری خبر را داشته باشد گرچه هم اکنون گويندگاه خبر که نقش سردبير را نيز ايفا می کنند کم نيستند.
هدلاين در خبر تلويزيونی
بولتن خبری در شبکه های خبری فرامليتی بصورت کوتاه - مشروح و مفصل می باشد که در قالب های ۵ دقيقه يی تا ۵۵ دقيقه يی عرضه می شود.ايجاد تعادل در بهره گيری از انواع فراورده های خبری و چينش خبرها بگونه يی طراحی می شود تا موجب دلزدگی و ملال اوری برای مخاطب نباشد.
ارائه پنج خبر متوالی با استفاده از کپشن ( تصوير ثابت ) به یکباره بولتن خبری را به سطح خبر راديويی تنزل می دهد. ارائه ۵ خبر متوالی در قالب گزارش خبرنگاران و ارتباط زنده مستمر نيز موجب می شود تا مجال برای تنوع بخشی به خبرها از دست برود.
برگزيدن برجسته ترين خبرها نخستين گام برای تدوين بولتن خبری مناسب است. شبکه های خبری معمولا سه خبر را در قالب هدلاين ارائه می کنند گرچه بولتنهای خبری دو هدلاينی و ۵ هدلاينی نيز بعضا مشاهده می شود.
انتخاب هدلاين معمولا از تلاقی ارزشهای خبری - مخاطب محوری و خط مشی بنگاه خبری شکل می گيرد. بررسی پنج شبکه العالم - الجزیره - العربيه - بی بی سی و سی ان ان نشان می دهد که معمولا در موضوع دست کم دو هدلاين مشترکند.
موضوع هسته يی ايران- پيروزی حماس در انتخابات - سکته مغزی اريل شارون - انتخاب نوری المالکی به عنوان نخست وزير عراق - افشای وجود زندانهای سری امريکا در اروپا - مرگ ملک فهد پادشاه عربستان و ... رويدادهايی است که سردبيررسانه فرامليتی انها را برای هدلاين انتخاب می کند گرچه در اول - دوم يا سوم قراردادن ان ممکن است اختلاف نطر باشد.
نوع واژه ها و تصاويری که برای بيان هر يک از اين خبرها درهدلاين استفاده می شود و شيوه پرداختن به موضوع در قالب پرونده خبری از طريق به کارگيری نوع فراورده خبری است که با جهت دادن خبر - پيام ويژه هر شبکه را به مخاطب القا می کند.
تغييرات در حکومت پادشاهی نپال در زمره هدلاين شبکه های انگليسی زبان است اما جزو رويدادهای برجسته در رسانه های عرب زبان نيست. تحولات در موريتانی نيز طبعا در شبکه های عرب زبان نسبت به انگليسی زبان برجسته تر خواهد بود.
برجسته سازی در خبر تلويزيونی از طريق هدلاين اعمال می شود همان نقشی که در روزنامه ها از طريق تيتر صورت می گيرد. زمان بيان هر هدلاين حدود ۷ ثانیه است که بايستی با تصوير مناسب توام باشد. استفاده از قالب مناسب عرضه هدلاين شامل موسيقی و گرافيک نيز توصيه می شود
انتخاب جمله يی کوتاه که با يک بار ديدن در ذهن مخاطب نقش ببندد نيز همزمان با قرائت هدلاين و نمایش تصویر مناسب پايين صفحه تلويزيون حک می شود. بهره گيری از هدلاين های مرکب نيز بعضا مشاهده می شود.
همزمان با شروع رايزنی برای انتخاب نخست وزير رزیم صهیونستی - جنگنده ها غزه را بمباران کردند. پنج کشور عضو دايم شورای امنيت و المان در پاريس تسکيل جلسه دادند و ايران بر حقش در داشتن فناوری هسته يی صلح اميز تاکيد کرد.
هدلاين ها در بولتن خبری بصورت يک پرونده خبری ارائه می شوند بگونه يی که اطلاعات بيشتری از ان در بخش خبری عرضه می شود. جزييات در مورد هر پرونده خبری با استفاده از گزارش خبرنگار از محل رويداد يا گزارش تدوينی دبير در اتاق خبر به مخاطب رسانده می شود.
گفت وگو با ميهمان يا خبرنگار در استوديو يا ارتباط از طريق اس ان جی - ويدئوفون و تلفن نيز از ديگر راه کارهايی است که برای بيان جزييات بيشتر هنگام بررسی پروندهای خبری مورد استفاده قرار می گيرد.
بهره گيری از تصاوير مناسب که بیبنده را در جريان رويداد قرار دهد و پخش تصاوير همزمان با گفت وگو با مقامهای رسمی - کارشناس يا خبرنگار نيز همواره پيش بينی می شود.البته بايستی تلاش شود مدت زمان ارائه يک پرونده خبری در هر بولتن از۶ دقيقه بيشتر نشود.
معمولا پس از پايان هر پرونده خبری برای انکه استراحتی به مخاطب داده شود به مدت حداکثر۳۰ ثانيه اگهی يا تبليغ برنامه های شبکه پخش می شود.
گزارش خبری تلويزيويی
تدوين گزارش در زمره پيچيده ترين - حرفه يی ترين و کامل ترين فراورده های خبری است که در ان از ساير فراورده ها مانند ساندبايت -پلاتو - ساند اپ - نريشن و ... استفاده می شود.
مدت گزارش خبری حدود دو و نيم دقيقه است اما بايستی همانند يک فيلم سينمايی دارای شروع - فراز و فرود باشد و از جذابيت بصری و متن شيوا برخوردار باشد.
گزارشهای خبری معمولا يا خبرنگار از محل رويداد ارسال می کند که (پکيج)گفته می شود يا دبيران در اتاق خبر ان را تهيه می کنند که (وی سی )خوانده می شود. گزارشهای تدوينی در اتاق خبرهيچگاه دارای پلاتو نيست.
تصویر مناسب - بی طرفی در روايت - تعادل در اجزا - عينی بودن در موضوع - سرعت در تدوين و متن هماهنگ از شاخص های اصلی گزارش خبری تلويزيونی است.
گزارش در بنگاههای خبری مکتوب - رخداد محور است اما گزارش خبری تلويزيونی - تصوير محور است .نوشتن متن ادبی با واژه های زيبا - مجازی و غير انتزاعی و سپس دنبال تصوير گشتن مانند ان است که دکمه يی را تهیه کنيد و در صدد براييد تا کتی را برازنده ان دکمه بدوزيد.
تجربه بيانگر ان است که تدوين گزارش به اين شيوه ناممکن نيست اما اندکی نامعقول و بسيار دردسرزا است. تصاويری که از رويداد در اختيار داريد براساس طرحی که در ذهن داريد بصورت زنجير وار در کنار يکديگر بچينيد سپس متنی برای ان بنويسيد.
موضوعی که می خواهد دستمايه گزارش شود بايد علاوه بر انکه دارای يک يا چند ارزش خبری باشد تازه - واقعی و جالب نيز باشد وگرنه رغبت مخاطب برای ديدن ان تحريک نمی شود.
ساده نويسی و کوتاه نويسی دو اصل کليدی در نوشتن متن گزارش های خبری است . متن بايد پاسخگو ی شش پرسش اساسی کی -کی - کجا - چه - چرا و چگونه باشد.
برای تدوين ساختار گزارش لازم است که در ابتدا نماهای تصويری معرف (استب ليشينگ شات ) گذاشته شود. تصاوير مربوط به سابقه در پی ان بيايد. سابقه نقش جهت دهنده و تکميل کننده گزارش را دارد.
بهره گيری از صدای اصلی يا امبيانس محيط نيز در جای مناسب می تواند به جذابيت گزارش کمک کند.
تصاويری که بيانگر جزييات بيشتر رويداد است پس از ان قرار داده شود. چيز هایی که روی تصاوير نمی توان توضيح داد نيز در پلاتو گنجانده می شود. چنانچه اين زنجيره به درستی تکمليل شود می توان با سرعت گزارش خبری را تدوين کرد.
يک فروند هواپيمای مسافری ارمنستان با ۱۱۳ سرنشين روز چهارشنبه در ابهای ساحلی دريای سياه سقوط کرد.
ساختار تدوين گزارش در باره اين حادثه شامل ۱۰ثانيه مقدمه - ۱۵ثانيه ساندبايت يک شاهد عينی روسی - ۱۵ثانيه ساندبايت نيروی امداد روسی - ۱۵ثانيه جزييات اين رويداد - ۱۵ثانيه سابقه حوادث هوايی در ارمنستان - ۱۵ثانيه ساندبايت يک مقام خطوط هوايی ارمنستان و ۱۵ثانيه نيز پلاتو خواهد بود. طبعا مدت اين گزارش خبری حدود يک دقیقه و ۴۰ ثانيه خواهد بود.
فرايند تدوين گزارش البته هميشه به همين راحتی نيست زيرا ممکن است خبرنگار در انتخاب تصاوير دچار ترديد باشد.
وضعيت بسيار زجراورتر می شود اگر تصوير بردار نيز دوربينش را از اغاز تا پايان رويداد به مدت دو ساعت روشن نگه داشته باشد و چرت زدن يک نيروی امداد - شناور بودن يک لنگه کفش روی اب تا حرکت ارام قايق هايی در دور دست را ضبط کرده باشد.
دانش و تجربه چنانچه با صبر و حوصله خبرنگار در هم بياميزد می تواند بر يافتن دو دقيقه تصوير مناسب از ميان انبوه تصاوير فايق ايد کاری که البته به اندازه يافتن يک دانه عدس در يک انبار گندم مشقت ندارد.
پلاتو در گزارش تلويزيونی
پلاتو (STAND UP ) يا PIECE TO CAMERAسکانسی از گزارش نلويزيونی است که خبرنگار با قرار گرفتن مقابل دوربين بصورت مستقيم با بيننده سخن می گوید. پلاتو را می توان امضای خبرنگار در پای گزارش تلقی کرد از اين رو معمولا در پايان گزارش اورده می شود.
پلاتو در حقيقت اخرين فرصتی است که خبرنگار هنگام تدوين گزارش برای القای پيام از ان استفاده می کند و از اين رو بايستی جان مايه گزارش خبری در ان گنجانده شود.معمولا شامل سه جمله كوتاه می باشد. نكاتی گفته شود كه در تصاوير انها را نمی توان ديد.
مدت زمان پلاتو حدود ۲۰ ثانیه می باشد. کوشش لازم است تا از به درازا کشيده شدن این سکانس جلوگيری شود. اين نکته را نبايستی فراموش کرد که مخاطب مايل است رخداد را با کمترين دخالت خبرنگار مشاهده کند.
پلاتو در جايی گرفته می شود که نقش کليدی در گزارش دارد يعنی ببننده در جريان گزارش با ان محل اشنا شده باشد. محل پلاتو در گزارشی که در باره دادن رای اعتماد به وزيران است بايستی در مجلس باشد.
اگر از يک گفت وگوی مطبوعاتی قصد داريد گزارشی تدوين کنيد بهتر است پيش از انکه نمای محل تغيير اساسی کند يعنی ميکروفون ها بر داشته شوديا خبرنگاران محل را ترک کنند - پلاتو گرفته شود.
البته اين هم يک نقطه ضعف است که هنگام پلاتو فقط به بيان اسم - نام شبکه و محل رويداد اشاره شود بلکه بايد جان مايه گزارش بيان شود. دقت شود توالی رويداد گزارش در پلاتو حفظ شود. اگر رويدادی در روز اتفاق افتاده است و به شب کشيده نشده است دادن پلاتو در شب مجاز نيست.
خبرنگاران هنگام دادن پلاتو معمولا ميکروفونی که لوگو شبکه مربوطه روی ان قرار دارد را در دست می گيرند. ميکروفون چنان در دست گرفته می شود که پايين چانه باشد. زاويه بدن خبرنگار با دوربين بايستی حدود ۴۵درجه باشد. اين موضوع کمک می کند تا مخاطب فضای بيشتری از پشت (بک گراند) جايی که خبرنگار ايستاده را ببيند.
خبرنگاران در برخی از گزارشها که بيش از يک موضوع را روايت می کنند مجبورند برای پيوند دادن موضوعها به يکديگر چاره انديشی کنند زيرا وحدت موضوع در گزارش يک اصل است. پل زدن راهی است که برای اين گونه گزارشها پيشنهاد می شود.
پل زدن در گزارش در واقع بيان نوعی پلاتو در ميانه گزارش است. در پلاتوهايی که نقش پل را ايفا می کند ديگر اسم خبرنگار - نام شبکه و محل بيان نمی شود بلکه اين اطلاعات در پايان گزارش بدون نشان دادن دو باره خبرنگار بيان می شود.
خبرنگاران برخی از شبکه های خبری فرامليتی بعضا هنگام پلاتو ميکروفون با لوگوی شبکه را هم در دست نمی گيرند و با استفاده از ميکروفون های يقه يی اقدام به ضبط صدا می کنند.
پلاتو معمولا به ذوق و سليقه خبرنگار و تصوير بردار نيز بستگی دارد. خبرنگار ممکن است همگام با تظاهر کنندگان راه برود و متن پلاتو را بيان کند. در يک رزمايش نظامی بعضا خبرنگار می تواند در حالی که به ارامی از پشت تانکی بيرون می ايد پلاتو دهد.
گزارشی که جنبه مستند داشته باشد می تواند بدون پلاتو به يايان برسد اما امضا نياز دارد .در اين مواقع روی نماهای اخر گزارش فقط اسم - نام شبکه و مکان گفته می شود.
خبرنگاران دور انديش معمولا اقدام به ضبط بيش از يک پلاتو بعضا با مضمون های متفاوت می کنند تا در صورت تغيير احتمالی در نتيجه کار - از پلاتوی مناسب در گزارش استفاده شود.
يک عمليات ضد صهيونيستی زمستان گذشته در منطقه نتانيا در سرزمینهای اشغالی روی داد که مسووليت ان را جهاد اسلامی بر عهده گرفت. خبرنگار فلسطينی شبکه العالم گزارشی در اين زمينه تهيه کرد.
در پلاتوی اين گزارش که در پشت ان - محل انفجار که نيروهای اسراييلی ان را محاصره کرده بودند ديده می شد- گفته شد : خضر شاهين - العالم - محل عمليات شهادت طلبانه -نتانيا - فلسطين اشغالی .
اين موضوع دست مايه شبکه دوم تلويزيون رژيم صهيونيستی شد تا در يک برنامه ويژه با پخش اين پلاتو بر ضد شبکه العالم جوسازی کند. کارشناس اسراييلی گفت که قصد دارد تصويری نشان دهد که همه ساکنان سرزمينهای اشغالی را شگفت زده کند و مشخص کند که شبکه وابسته به ايران تا کجا نفوذ کرد و عمليات روانی بر ضد اسراييل انجام می دهد و انگاه همين پلاتو را که از انتن العالم ضبط کرده بود پخش کرد.
کارشناس صهيونيستی در اين برنامه مدعی بود که اين خبرنگار فقط در يک پلاتو دو سياست اساسی را زير سوال برده است زيرا عمليات انتخاری را شهادت طلبانه و اسراييل را فلسطين اشغالی ناميده است.!!
ياران خبری که در حوزه های بين المللی کار می کنند نيک می دانند - فلسطينيان از ان رو که همواره در متن رخدادهای سخت بوده اند در زمره بهترين خبرنگاران جهان عربند.
ساندبايت در خبر تلويزيونی
بولتن خبری درالعالم همانند ساير شبکه های تلويزيونی فرامليتی در قالب های ۵ -۱۵-۲۸و ۵۵دقيقه يی تدوين می شود يعنی روزانه ۳۵بخش خبری اجرا می شود. ساندبايت در زمره فراورده های خبری است که سردبيران می کوشند در بولتن خبری بگنجانند.مدت زمان ساندبايت معمولا ۳۰ ثانيه است البته بعضا در شرايطی ممکن است تا حدود يک دقيقه نيز برسد.
سردبیران ملزم هستند که در هر بخش خبری در عين حال که به زمان پای بند هستند هنر زيبايی شنایی تصويری - مهارت استفاده از امکانات فنی و دانش انتقال پيام را نيز به خدمت بگيرند تا رغبت مخاطب به پيگيری بولتن خبری افزايش يابد.
ساند بايت در زمره فراورده های خبری است که معمولا به بولتن خبری نه فقط تنوع می بخشد بلکه بر سنديت ان نيزمی افزايد. فراموش نشود که با اين همه بکارگیری ساند بایت (Sound-bite) برگرفته از مصاحبه ها يا سخنرانی های ضبطی, باید محدود به مواردی گردد که کاربرد آنها توجیه پذیر باشد.
مصاحبه در رسانه يا حقایق و اطلاعات معینی را در اختیار مخاطب می گذارد که رویداد خاصی را توصیف می کند و آن را می شناساند يا با ايجاد زمينه اشنایی با صاحب رای, قضاوت یا دیدگاه خاصی - بعدی از شخصیت سخنگو را آشکار می سازند.
کم ترین هدفی که بکارگیری ساندبایت در بولتن خبری تلويزيونی دنبال می کند, اطلاع رسانی است.تجربه نشان می دهد ساندبايت ها در صورتی که هدفمند باشد نقش نسبتا ماندگاری در ذهن بیننده برجای می گذارد.ساند بایت نظر شخص سخنگو را منتقل می کند و اهمیت و اعتبار او را به مخاطب می رساند و به گزارش بعدی انسانی می دهد.
خبرنگار می گوید: امام خمينی بنيانگذار جمهوری اسلامی در نخستين سخنرانی پس از ورود به ايران در بهشت زهرا فرمودند که دولت تشکيل می دهد وبه شذت دولت بختيار را سرزنش کرد.
ساند بايتی از امام خمينی که مشغول سخنرانی در بهشت زهرا پخش می شود که شخصا می فرمايند " من توی دهان اين دولت می زنم .من دولت تعيين می کنم من به پشتوانه اين ملت دولت تعيين می کنم ".
طبعا پخش خبر دوم مستند تر - گوياتر- تاثير گذار و در ذهن مخاطب ماندگار تر خواهد بود. اين توانايی است که فقط در انحصار تلويزيون است. کسانی که خبر را می سازند رو در رو می بینیم و نام و سمت سخنگو را هنگامی که سخن می گوید, بصورت زیر نویس روی صفحه تلویزیون می بینیم.
مصاحبه یی که با شاهدان عینی صورت می گیرد, معمولاً جزئیاتی از رویداد را در اختیار ما قرار می دهد که با هیجانات وعواطف سخنگوی شاهد واقعه آمیخته شده است. سخنان شاهدان عینی, بینندگان را در درک بعد انسانی رویداد کمک می کند. ساند بایت ها, واقعه را به سطح وجدان بینندگان منتقل می کند, بطوری که آن را درک می کنند, و با آن ارتباط عاطفی پیدا می کنند.
" اقای ساعی وقتی که قهرمان جهان شديد چه احساسی داشتيد " - اقای پرودی وقتی خبر پيروزی در انتخابات رياست جمهوری ايتاليا را شنیديد چه کرديد.
برخی ساندبايت ها نيز از ان رو که از افرادی است که نظرشان را با روش های متمایزی بیان می کنند, مدتی طولانی در ذهن باقی می ماند. این افراد با دیدگاه های عجیب و شگفت خود بر اطلاعات مخاطب می افزایند.
بعضی ساندبايت ها در حقيقت دريچه يی برای نفوذ به اعماق شخصیت افراد است. اگر یک وزير دارای فصاحت بیان و دیدگاه نافذی باشد, شنیدن سخنان او برای مخاطب ضروری است. حتی اگر این شخص فصاحت بیان نداشته باشد, بطوری که حتی نتواند یک جمله مفید هم بیان کند, مخاطب نیاز دارد که بر این امر نیز واقف گردد.این اصل در مورد ساير مسؤولان نيز صدق می کند.
تلویزیون این قدرت را دارد که نوع شخصیت فرد را با استفاده از صدا و تصویر به بیننده منتقل کند, کاری که خبرنگاران ساير رسانه ها قادر به انجام آن نمی باشند. اجازه دهید بیننده رو در رو با شخصیت های مهم جامعه آشنایی پیدا کند, چه مسؤولان, چه سخنرانان برجسته یا حتی آنان که قدرت بیان خوبی ندارند.
دوستان بدانيد که اگر خبر کوتاه باشد, یا مصاحبه شونده سخنور ماهری نباشد, با این حال نمایش بخش کوتاهی از مصاحبه می تواند سودمند باشد.در چنین مواقعی اجازه دهید فرد چند ثانیه سخن بگوید, تا خود دلیلی بر اثبات این مطلب باشد که مصاحبه واقعاً اتفاق افتاده است و منبع سایر اطلاعات موجود درخبر را تأیید کند. در این صورت است که می توانید اطلاعات بعدی را با صدای خودتان بیاورید.
قالب های سه گانه ارائه خبر تلويزيونی
تقويت باور مخاطب به خبر در هر بنگاه خبری نوشتاری - شنيداری و ديداری در صدر اولويت قرار دارد.دستيابی به اين هدف در تلويزيونی به علت نقشی که تصوير می تواند بر ذهن ببينده بگذارد اندکی سهل تر است.
شايد دست اندرکاران تلويزيونی مايل به ترويج گفته ( شنيدن کی بود مانند ديدن ) باشند زيرا مخاطبانشان را متقاعد می کند که چشم همواره واقعيت را می بيند.!
گفته های يک شخص چنانچه ارزش خبری داشته باشد معمولا به سه شکل که بصورت قراردادی amb- lvo و sb ناميده می شود در يک بولتن خبری گنجانده می شود.
چنانچه گوينده تلويزيون متنی را بر اساس اظهارات سخنران يا مصاحبه شونده بيان کند و در عين حال تصوير همان سخنرانی يا مصاحبه نيز وجود داشته باشد (ال وی او ) خوانده می شود. مدت زمان برای پخش اين قالب خبری معمولا ۴۵ ثانيه است.
شيوه اجرا به اين صورت است که پس از حدود ۱۵ ثانيه که گوينده شروع به قرائت متن خبر مربوطه را کرد تصوير ان بدون صدای محيط پخش می شود.در برخی از مواقع نيز پس از پايان پاراگراف اول خبر يا هم زمان با رسيدن کلام گوينده به نام فردی که خبر به نقل از او قرائت می شود تصوير روی انتن ارسال می شود. ( اين اقدام را معمولا تپ دادن تصوير ؛به ضمه ت و ساکن پ ؛ می گويند.)
ايران بار ديگر تصريح کرد که حاضر نيست فعاليت های هسته يی صلح اميزش اش را متوقف کند.
محمود احمدی نژاد رييس جمهوری ايران در جمع مردم بوشهر در جنوب ايران گفت که تهران هيچگاه از حق خود در زمينه فناوری صلح اميز هسته يی دست بر نمی دارد و اين خط قرمز کشور است که هیچکس از ان عدول نخواهد کرد.
برای پخش اين خبر- پس از پاراگراف نخست همزمان با گفتن نام محمود احمدی نژاد - تصویر او بدون صدای محيط روی انتن فرستاده می شود.
شيوه ديگر ان است که هنگام پخش تصوير صدای اصلی هم با لول کم که موجب اختلال در کلام گوينده نشود پخش می شود.يعنی صدای اصلی(امبيانس) بصورت زير صدا گوينده روی انتن می رود.
ببينده در اين حالت با شنيدن صدای اصلی سخنران يا مصاحبه شونده که بعضا توام با صدای محيط است نسبت به خبر احساس نزديکی بيشتری می کند. زمان اين نوع خبر هم مانند (ال وی او ) است.
قالب سومی که در خبر تلويزيونی کاربرد دارد بهره گيری از کلام اصلی مصاحبه شونده يا سخنران است.در اين حالت که (ساند بايت ) گفته می شود پس از انکه گوينده پاراگراف اول که نقش مقدمه را دارد بيان کرد- کلام ريييس جمهور با صدای خودش پخش می شود. البته بايستی نام فردی که خبر از او نقل می شود در مقدمه اورده شود.
توصيه می شود که مدت ساندبايت نبايستی از ۳۰ ثانيه بيشتر باشد. برخی از مواقع عين کلماتی که فرد بيان می کند نيز بصورت زير نويس روی صفحه تلويزيون حک می شود. اين شيوه بويژه در شبکه هايی که به غير از زبان اصلی فرد سخنران يا مصاحبه شونده پخش می شود کاربرد دارد.
اين نکته نبايستی فراموش شود که در برخی از جوامع که ميزان باسوادی زياد نيست بهتر است کلام اصلی کلمه به کلمه ترجمه و با صدای فردی غير از گوينده اصلی خبر خوانده شود. اين موضوع به مخاطب کمک می کند تا تشخيص دهد جملاتی که گفته شد دقيقا ترجمه کلام سخنران يا مصاحبه شونده است.
انتخاب ساندبايت برای خبرنگار ممکن است اندکی دشوار باشيد زيرا مثلا بايد از ميان يک سخنرانی يک ساعته فقط ۳۰ ثانيه را انتخاب کند اما در هر حال تاثير گذاری ان روی مخاطب بيشتر است.
پوشش زنده دردسرزا
پوشش زنده اگر بموقع صورت بگيرد توان حرفه يی و مديريتی شبکه را نزد مخاطب بالا می برد اما این روش می تواند دردسرهایی نيز برای خبرنگاريا شبکه در بر داشته باشد.گاهی از خبرنگار انتظار انجام پوشش زنده می رود, آن هم بدون داشتن فرصت کافی, که البته توقع نابجایی است.
سردبيران باید از این مساله مطمئن شوند که خبرنگار مطلب تازه یی که دارای ارزش خبری است برای ارائه در اختیار دارد. خبرنگاران گاهی نیاز به زمان بیشتری برای دستیابی به اطلاعات جديدتر یا برای رساندن خود به مکانی غیر از محل رویداد دارند, که در این صورت باید اتاق خبر را در جریان قرار دهند.
خبری دريافت می شود که سه انفجار در اهواز روی داده است طبعا تيم خبری به منطقه اعزام می شود اما فراموش نشود که اگر بسيار ورزيده هم باشيد و بخت يارتان باشد در بهترين شرايط دست کم ۴ساعت پس از حادثه از تهران به محل انفجار خواهيد رسيد.
توصيه می شود که بيمارستان هايی که ممکن است مجروحان در ان بستری باشند در دستور کار قرار دهيد. مسوولان و شاهدان عينی هم می توانند منبع خوبی برای دريافت اطلاعات باشد اما در مورد ضرورت پوشش زنده ان بايستی تامل کرد.
اطلاعات اولیه غیر موثق یا دور از موضوع, ممکن است منجر به گمراهی بینندگان شود. خبرنگار باید دقیق و هشیار باشد و بداند که مقررات رسانه یی بر پوشش زنده نیز حاکم است و اعتبار یک شبکه تلویزیونی هنگام پوشش زنده در معرض خطر است.
بيان پيروزی نامزدی و ارائه تحليلهای مبتنی بر اين داده در جريان انتخابات رياست جمهوری ايران از شبکه الجزيره که بعدا مشخص شد رقيبش به پيروزی رسيده است به صداقت و صحت خبری شبکه صدمه وارد می کند.
پیش گویی هایی که مبنی بر واقعیت نباشد می توان به حيثيت حرفه يی خدشه وارد کند.پس فقط به حقایقی پایبند باشید که از صحت آن اطمینان حاصل می کنید.
چنانچه برای پوشش رای اعتماد به وزيران به مجلس شورای اسلامی رفته ايد نکوشيد که بصورت قاطع در مورد نتيجه پيش بينی کنيد زيرا ساعتی بعد ممکن است احساس خوبی نداشته باشيد.
خبرنگار وظيفه دارد فقط راوی فضای واقعی مجلس برای بيبينده باشد البته اگر بتوانید پيش بينی چهره های سرشناس را برای مخاطب بيان کنيد مطلوب خواهد بود. ديدگاه خبرنگار نبايستی در گزارشها هويدا باشد.
سردبيران خبر نیز باید هنگامی که هیچ دلیلی برای پوشش زنده وجود ندارد, از انجام آن خودداری کنند. در غیر این صورت, اقدام شما نزد مخاطب بيهوده جلوه خواهد کرد.
اعتبار خبرنگار نیز زیر سؤال خواهد رفت. زمانی که خبرنگار قادر به افزودن بعد جدیدی به خبر نیست, یا در محلی مستقر باشد که هیچ گونه ارتباطی با رویداد ندارد, بینندگان این قدرت را خواهند داشت که بآسانی این موضوع را دریابند.
پوشش زنده از تظاهرات دانشجويان مقابل سفارت انگليس انهم پس از يک ساعت که اعتراضها پايان يافته و کسی در محل نيست طبعا توهين به شعور بيينده تلقی خواهد شد.
نقش تصويربردار در پوشش زنده
نقش تصوير بردار در پوشش زنده رويدادها از جايگاه کانونی برخوردار است زيرا کوچکترين بی دقتی ممکن است خدشه دار شدن توان حرفه يی شبکه را در مقابل مخاطبين فراهم کند.
تصوير بردار هنگام پوشش زنده در حقيقت چشم و گوشش بيينده می شود و اوست که در نقش راوی صدا و تصوير عمل می کند. تصوير و صدايی که بصورت زنده روی انتن ارسال می شود ديگر امکان ويرايش ان وجود ندارد. فقط کافی است يک بی دقتی کوچک روی دهد مثلا کابل صدا به اس ان جی يا لينک وصل نشده باشد تا تلاش همگان بر باد فنا برود.
خونسردی - مسووليت شناسی و تجربه در امادگی تصويربردار برای پوشش زنده بصورت حرفه يی کمک زيادی می کند. تصاویری بايد گرفته شود که بیشترین توضیح را درباره رویداد اصلی ارائه دهد, در عین حال بايد وضعيت خبرنگارهم در نظر گرفته شود؛ نه او را به دردسر بیندازد و نه تلاشهایش را ضایع کند.
وقتی تصوير برداری يک رويداد زنده مثلا تظاهرات را برعهده داريد فراموش نکنيد که صدای محيط (امبيانس) بايستی به درک مخاطب کمک کند اما دقت کنيد که بعضا سرو صدای محيط بر صدای خبرنگار غلبه می کند و کلام خبرنگار برای مخاطب مفهوم نيست.
تصويربردار می بايستی با هدف پوشش زنده همگام باشد. وقتی قرار است سيل گسترده مشارکت مردمی در يک راهپيمايی روايت شود طبعا نياز به (لانگ شات يا مديوم شات ) است .فراموش نکنيد زوم کردن روی نوشته يک بادکنک يا چهره يک کودک کمک زيادی به موضوع نمی کند.
اگر این احتمال وجود داشته باشد که جمعیت پشت سر خبرنگار, ایجاد آشفتگی کند بايد تمهيد لازم انديشيده شود. يکی از خبرنگاران قصد داشت سال گذشته از مقابل دانشگاه تهران پلاتو بدهد که يک نوجوان بازيگوش به محض انکه خبرنگار شروع به بيان متن می کرد يک سکه را جلوی او می انداخت. اين موضوع تا ۵ بار تکرار شد و شيرازه فکری خبرنگار را به هم ريخت.
البته بعضا ممکن است اين عوامل بيرونی حتی موجب بروز خطر جانی برای خبرنگار باشد.دو سال پيش که نيروهای امريکايی به نيروهای هوادار مقتدا صدر در کربلا هجوم بردند .خبرنگاران موظف شدند که منطقه را ترک کننداما روشن نبود چه اتفاقی قرار است در ان ديار روی دهد که نبايستی هيچ خبرنگاری شاهد ان باشد.
شبکه العالم تصميم گرفت که خبرنگارش به نام محمد الکاظم در همه بخشهای خبری بصورت زنده از پشت بام يکی از مسافرخانه های مشرف بر منطقه درگيری بصورت زنده گزارش دهد. هنوز دومین گزارش زنده تمام نشده بود که به يکباره يکی از نيروهای نظامی با اسلحه وارد کادر دوربين شد و از خبرنگار خواست تا پوشش را قطع کند.البته به خير گذشت.
اين صحنه استثنايی به مدت يک دقيقه روی انتن رفت که خبر و عکس ان در رسانه ها فرامليتی بازتاب يافت. گروههای خبری در مناطق بحرانی بايستی بيشتر مواظب باشند.استفاده از پوششی که روی ان واژه (پرس) نوشته شده باشد ضروری است .پوشيدن جليقه های ضد گلوله هم در صورتی که حساسيت برانگيز نباشد توصيه می شود.
جان باختن ۹۹دست اندرکار رسانه طی سه سال حاکميت ارتش امريکا در عراق نشان می دهد که موضوع حفظ جان تيم خبری بايد جدی گرفته شود. تامين امنيت جانی افراد در مناطق اشغالی بر عهده اشغالگران است اما معمولا کسی پاسخگو نيست. فراموش نشود که اغلب اين جان باختگان از مخالفان عمليات نظامی بر ضد عراق بوده اند.
سهم ايران از اين رويدادهای غم بار- کشته شدن کاوه گلستان خبرنگار عکاس که گفته شد بر اثر برخورد با مين جان باخت و اسارت چند ماهه دو مستند ساز (سعيد ابوطالب و سهيل کريمی ) و خبرنگار ايرنا ( مصطفی دربان ) بود که البته اين سه تن ازاد شدند.
کشته شدن خانم اطوار بهجت که در اعتراض به توهين الجزيره به ايت الله سيستانی از استمرار کار با اين شبکه قطری خوداری کرد و به العربيه پيوست هم تازه ترين مورد است. اطوار خبرنگاری محجبه و کوشا بود که هنگام رفتن برای پوشش انفجار حرمين عسکريين در حوالی بغداد ربوده و جنازه اش صبح فردای ان روز پيدا شد.
تاثير اين حادثه روی دست اندرکاران رسانه ها بويژه خانم ها بگونه يی بود که تا مدتی خانم ها خديجه مجاويد و ضحی الحداد دو خبرنگار العالم از نظر روحی امادگی کار نداشتند و دست اخر نيز با رسانه خداحافظی کردند.البته با اطوار بهجت برای پيوستن به العالم صحبت شده بود.
کپشن در خبر تلويزيونی
برخی از مواقع حوادثی روی می دهد که خبر مکتوبش زودتر از تصوير متحرک ان به اتاق خبر تلويزيون می رسد. در بعضی موارد نيز اشخاصی به یکباره از پشت پرده روی صحنه می ايند يا اورده می شوند تا در موضوعی که ارزش خبری دارد ايفای نقش کنند.
بهره گيری از تصاوير ثابت يا نقشه که کپشن گفته می شود شيوه يی است که در شبکه های تلويزيونی برای تصويری کردن اين گونه رويدادها به کار گرفته می شود. طبق استاندارهای حرفه يی - زمان اين قبيل خبرها نبايستی بيش از ۳۵ ثانيه باشد.
جان نگرو پونته که پس از پل برمر نخستين حاکم کاخ سفيد در عراق - سکان فرماندهی سياسی نيروهای امريکايی را به عنوان سفير در بغداد به دست گرفت در زمره افرادی بود که حتی در ارشيو ها هم کمتر تصويری از او پيدا می شد.
او در زمان صدارتش در عراق نيز بر خلاف برمر کمتر در مقابل دوربين ها قرار می گرفت. نگرو پونته در دهه ۸۰ در کسوت سفير ايالات متحده در هندوراس به قدرتمندترين فرد پشت صحنه امريکای لاتين شهرت داشت. سازماندهی جوخه های ترور در اين منطقه به او نسبت داده می شود.
عمليات ترور و انفجار خودروهای بمب گذاری شده پس از ورود او به عراق شعله ور شد اما کمتر کسی در اين ارتباط دستگير شد. حدود ۲۰۰هزار جنگجوی امريکايی در عراق مستقر هستندکه با ايجاد مقرهای ايست و بازرسی دست کم در شهرها هر حرکتی را تحت نظر دارند.
نگروپونته پس از مدتی از سوی جورج بوش فراخوانده شد و در سمت کليدی هدايت نهادهای اطلاعاتی امريکا که از سيا تا اف بی ای و پنتاگون را شامل می شود منصوب شد . او هم اکنون نيز کمتر به قرار گرفتن در قاب رسانه ها تمايل نشان می دهد.
نگروپونته پيش از پايان ماموريتش با زبان مزاح به يکی از از رهبران سياسی عراق گفت که ايا می دانی چرا در امريکا کودتا نمی شود؟
مقام عراقی پاسخ داد که دلايل زيادی برای اين موضوع وجود دارد که نگروپونته بی درنگ گفت: زيرا امريکا در واشنگتن سفارت ندارد.
دوستان می دانند چنانچه يک شبکه تلويزیونی بخواهد اين خبر را منتشر کند طبعا به علت نبود تصوير مجبور خواهد شد که از کپشن استفاده کند اما فراموش نشود که زمان پخش نبايستی بيش از ۳۵ ثانيه باشد.
نقش خبرنگار در پوشش زنده
نقش خبرنگار در پوشش زنده
در بسیاری از موارد, فضای حاکم بر یک خبر داغ, خبرنگار را از یادداشت برداری (در دفترچه یادداشت یا لب تاپ) غافل می سازد. در چنین شرایطی, او نیاز به گردآوری سریع اطلاعات با روشی منظم و چیدن آنها بطور واضح و غیر رسمی است, به گونه ای که قادر به نقل صحیح خبر سازد.بايستی با سرعت و روش های هر چه مؤثرتر
, با بیشترین تعداد افراد حاضر در محل وقوع رویداد مصاحبه کنید. باید مسؤولان ذیربط را بیابید, نام و پست آنان را بدانید, یادداشت بردارید و با شاهدان عینی و افراد ساکن در محل واقعه صحبت کنید.در وهله دوم, افکار و اطلاعات اساسی خود را منظم سازید. موضوع چیست؟ نکات اساسی کدامند؟ شات زنده (لایو شات) نه مجالی برای بیان تخیلات دلنشین و نه طرح مسائل پیچیده است. از شرح مفصل جزئیات و تحلیل ارتباطات پیچیده و توصیف مکانها به روشی غیرقابل پیگیری برای بیننده, بپرهیزید. تمامی مطالب را به سادگی بیان کنید.
سعی نکنید متن را بطور کامل بنویسید یا آن را حفظ کنید
. بهتر است از وقت جهت کسب اطلاعات بیشتر و جدی تر استفاده کنید. اگر بخواهید متن را مرور یا حفظ کنید, تسلسل افکار خود را از دست خواهید داد ( شما خبرنگارید نه بازیگر).برخی از واژه های کلیدی را, که یادآور نکات اساسی و مورد نیاز بیننده اند, با ترتیبی منطقی یادداشت کنید. نام و نام خانوادگی افرادی را که می خواهید از سخنانشان استفاده کنید یا با آنها مصاحبه کنید, یادداشت کنید.
خوب است گزارشتان به یک گفتگو یا مکالمه شباهت داشته باشد
. از جملات ساده و کلمات غیرمبهم استفاده کنید. گوینده را با نام کوچکش مورد خطاب قرار دهید تا از همان ابتدا فضایی دوستانه حاکم شود. تصور کنید می خواهید گوینده را از آخرین تحولات صورت گرفته درباره رویداد, مطلع سازید.بینندگان از خطاهای شما چشم پوشی می کنند
, زیرا می دانند که شما در صحنه میان تیمی متشکل از سردبيران و مديران خبر فعالیت نمی کنید . بنابراین, لحن غیر رسمی شما را خواهند پذیرفت. اگر متوجه شدید کلمه ای را به درستی ادا نکرده اید, باید بلافاصله مکث و آن را تصحیح کنید. اگر تمرکز خود را از دست دادید, به یادداشت های خود مراجعه کنید. بینندگان در صورتی از خطاهای شما خواهند گذشت که آنها تصحیح کنید.اگر زمان کافی در اختیار داشتید
, لحظاتی پیش از پخش زنده با خود خلوت کنید. این کار به شما کمک خواهد کرد افکارتان را متمرکز سازید و به خود مسلط شوید. اگر دچار تنگی نفس شدید, این مسئله به گزارش شما بعدی نمایشی می دهد, ارجح این است که فرصت بیشتری به خود بدهید تا بتوانید به خود مسلط شوید و آنچه لازم است بگویید. در این صورت مدت زمانی را از دست خواهید داد.گاهی اوقات, بویژه در شرایط بحرانی, چاره ای جز شتافتن به سوی پخش زنده وجود ندارد. ولی اگر زمان اجازه دهد بهتر است لحظاتی خلوت کنید و درباره مطالبی که خواهید گفت, فکر کنید.
کاربردهای پخش زنده
پخش زنده, هم اکنون بصورت روشی روزمره برای ارائه و پیگیری اخبار است. این روش جوابگوی پوشش وقایعی که بطور مستمر در حال تحولند, می باشد. پخش زنده به بینندگان فرصت حضور در صحنه و پیگیری رویداد را می دهد.
سردبيرانی که از این روش برای انتقال آخرین تحولات خبری استفاده می کنند, باید مراقب زمان مورد نیاز خبرنگاران حاضر در صحنه برای گرد آوری و دستیابی به اطلاعات باشند. رعایت این نکته برای معنا بخشیدن به پوشش زنده امری ضروری است.
پوشش زنده باعث گسترش ابعاد خبر نیز می شود. به عنوان نمونه, تصور کنید دو ساعت بعد نشست شورای حکام برای بررسی پرونده هسته يی ايران در وين آغاز می شود. یک نمای زنده, در این میان, مخاطب را به فضای داخل اجلاس خواهد برد و در متن خبر قرار خواهد داد و هم چنین برای رويدادهای بعدی آماده خواهد ساخت.
پوشش زنده در برقراری ارتباط میان اجزای گزارش های چند بعدی, که چندین خبرنگار درباره یک موضوع واحد تهیه می کنند, سودمند خواهد بود. خبرنگار اصلی حاضر در صحنه, مسلماً می تواند مقدمه گزارش خود را در آن جایگاه آماده و آن را ارسال کند.
پخش زنده - مؤثرترین روش برای پوشش اخبار داغ است (البته بر اساس این پیش فرض که خبرنگاران حاضر در صحنه فرصتی برای فاصله گرفتن از دوربین و گردآوری اطلاعات اساسی مورد نیاز برای نقل وقایع مورد نظر بینندگان را در اختیار دارند).
مديران خبر شبکه های تلويزيونی فرامليتی معمولا رخدادهایی را بصورت زنده پوشش می دهند که از ارزش خبری بالايی برخوردار باشند بگونه يی که تمايل برای دريافت اطلاعات فوری در باره ان نزد مخاطب زياد باشد.
بنگاههای خبری با انکه از نظر سياستهای خبری با يکدیگر تفاوت دارند اما اختلاف بررويدادهای که بصورت همزمان پوشش داده می شود اندک است. بررسی کارکرد پنج شبکه اصلی خبری جهانی يعنی بی بی سی - سی ان ان - العالم - الجزیره و العربيه طی ديروز مويد اين مطلب است و تجربه نشان داده است که برای ساير روزها نيز کم و بيش با همين وضع قابل انطباق است.
گفت وگوی رسانه يی رييس جمهور احمدی نژاد روز گذشته بصورت همزمان از پنج شبکه فرامليتی پخش شد گرچه از نظر مدت پخش و زمان شروع و پايان تفاوتهايی داشتند. شبکه ها معمولا پس از پايان کنفرانس های خبری يا سخنرانی های مهم با بيان چکيده ان که طبق سياست شبکه های بيان می شود سعی در جهت دادن به اطلاعات مخاطب می کنند .بهره گيری از ديدگاه کارشناسان هم رويه يی است که شبکه ها پس از پايان پوشش زنده در جهت دادن به ديدگاه مخاطبان همواره مد نظر قرار می دهند.
سخنان سيدحسن نصرالله دبير کل حزب الله لبنان که به مناسب روز اسير ايراد شد ار ديگر موضوعهايی بود که ديروز بصورت مستقيم از شبکه های العالم و الجزيره پخش شد. سخنرانی کوتاه پادشاه نپال که در پی ناارامی های خشونت اميز چند روز گذشته بصورت رسمی از مواضعش عقب نشينی کرد هم ديگر موضوعی بود که بصورت زنده در شبکه های بی بی سی و سی ان ان بازتاب داشت.
وقوع سه انفجار در منطقه گردشگری سينا در مصر که شامگاه به وقت محلی روی داد از ديگر رويدادهايی بود که هر پنج شبکه با قطع برنامه های عادی اقدام به پوشش زنده ان کردند. رخدادهای خاورميانه معمولا از جايگاه کانونی در شبکه های عرب زبان برخورد است. در اين چارچوب زمان پوشش حادثه انفجار در شبکه های عرب زبان بمراتب بيشتر بود.
در دو ساعت نخست اين رويداد هيچ تصويری در دست نبود از اين رو شبکه ها با استفاده از ارتباط تلفنی يا اس ان جی با خبرنگاران و کارشناسان در قاهره اقدام به پوشش کردند و ارتباط با شاهدان عينی در منطقه سينا نيز در دستور کار قرار گرفت.
مديران خبر در اين فرجه زمانی با اعزام خبرنگار و تجهيزات ارسال تصوير به کانون خبر زمينه را برای پوشش تصويری از محل حادثه نيز فراهم کردند. شبکه های فرامليتی معمولا از تصاوير رقيبان استفاده نمی کنند مگر انکه تصوير فوق العاده مهم و اختصاصی باشد. طبعا اين موضوع شامل استفاده از تصاوير خبری شبکه های ملی کشورها نمی شود.
پوشش زنده
دستيابی به امکانات انتقال تصوير ماهواره يی موجب ايجاد انقلابی واقعی در زمينه پوشش رخدادها شده است. اس ان جی- لينک - ويدئو فون و به تازگی بهره گيری از اينترنت با ظرفيت و سرعت بالا در زمره راههایی است که هم اکنون برای پوشش مستقيم از محل رويداد استفاده می شود.
اس ان جی دستگاهی است که پيشتر روی خودرو نصب می شد اما نوع جديد قابل حمل توسط خبرنگار نيز می باشد اما لينک معمولا در يک جای ثابت نصب می شود و با استفاده از يک يا چند دوربين که به ان وصل می شود می تواند در انتقال تصاوير به کار گرفته شود.
ويدئو فون نيز گرچه تصاويرش کيفيت دو امکان ديگر را ندارد اما برای پوشش خبرهای داغ در مکانهايی که امکان استفاده از ساير تجهيزات سخت است قابل استفاده می باشد.
بسياری از مصاحبه های مطبوعاتی مهم و حوادث داغ هم اکنون بصورت زنده پوشش داده می شود تا مخاطب احساس نزديکی بيشتری با رويداد بکند. مديران خبر می کوشند تا اين از طريق بيننده خودش را با استفاده از دوربين شبکه تلويزيونی در صحنه احساس کند.
پخش زنده, برنامه خبری و در نتیجه بیننده را به خارج از فضای استودیو می برد و در محل وقوع رویداد حاضر می کند. این روش, مطرح ترین تکنیک کارگردانی موجود برای مطلع ساختن بینندگان از آخرین اطلاعات درباره یک خبر در حال وقوع است. پخش زنده از روش های رادیویی بهره می گیرد که مدت های طولانی از این نوع پوشش وابسته به صدا استفاده می شد.بکارگیری پخش زنده در اخبار تلویزیونی
, می تواند برنامه خبری را پربار سازد و عناصری چون هیجان, تنوع و غافلگیری را به آن بیفزاید. از این رهگذر, بینندگان شاهد تصاویری متفاوت با اخبار معمولی خواهند بود, تصاویری که توجه آنان را به رویداد معطوف می سازد. استفاده از پخش زنده خود به خود این مفهوم را تداعی می کند که "اتفاقی غیرعادی اکنون درحال وقوع است".شبکه های تلویزیونی که امکانات استفاده از پخش زنده را دارند
, بر استفاده مرتب از این روش در برنامه های خبری تأکید دارند. ساده ترین نوع پخش زنده می تواند جایگزینی مناسب برای نمای استندآپ (Stand Up) باشد, نمایی که در آن خبرنگار در محل رویداد می ایستد و گزارش خود را ارائه می دهد. اندکی تخیل, پخش زنده را به روشی مؤثر در ارائه خبر تبدیل می کند.اما با اين همه اگر دفعات استفاده از پخش زنده در یک تلویزیون محلی زیاد باشد
, در معرض انتقاد بسیاری از اهل رسانه قرار خواهد گرفت. آنان معتقدند که اگر خبری شایستگی پوشش زنده را نداشته باشد, در این صورت توجیهی برای این کار وجود ندارد. مشکل اینجاست که پخش زنده تبدیل به عادت می شود.هنگامی که یک خبر داغ اتفاق می افتد, شما از تجربه خود در تکنیک پخش زنده – اگر مرتباً آن را بکار برده باشید - بهره خواهید برد, و اگر بطور منظم از آن استفاده نکرده باشید, زمان بکار گرفتن آن دچار مشکل خواهید شد, در نتیجه ممکن است تصمیم بگیرید, با وجود تمامی انتقادها, بصورت مرتب از آن بهره ببرید, تا تجربه خود را در زمینه این تکنیک کارگردانی حفظ کنید.
جزئیات محل وقوع رویداد
جزئیات محل وقوع رویداد
برخی از نماهای نزدیک (Close Up), یا نیمه نزدیک (Medium Close Up) از اشیای معینی در صحنه رویداد, به شناساندن محل به بیننده کمک می کنند. تابلوها و جزئیات واضح محل نیز می توانند نماهای کات اِوی و رابط خوبی باشند.
می توان با استفاده از نماهای منتخب - مثلاً نام شهری که بر روی ماشین آتش نشانی حک شده است- این اجازه را به تصویر داد که واقعه را بدون استفاده از صدای خبرنگار روایت کند. پیوند زدن این نماها به تصاویر زنده زمانی بسیار سودمند خواهد بود که گوینده مشغول بداهه گویی است و امکان همزمانی گفتار (صدا) و تصویر وجود ندارد.
نمای پن ( Panoramic Shot)
پن (Pan) نام نمایی سینمایی- تلویزیونی است که از واژه Panoramic, یا نمایش گسترده یک صحنه, مشتق شده است. این نما برای تدوینگر بیشتر دردسر ساز است تا چاره ساز, زیرا زمان بیشتری را نسبت به تصاویر ثابت و خوش ترکیب می طلبد.
ولی اگر چنین نمایی برای گزارش حائز اهمیت باشد – مثلاً در صورت تهیه گزارش از سقوط یک بالگرد در نزدیکی یک بیمارستان - می توان از آن یک پن سریع و هدفمند استفاده کرد, بدین ترتیب که دوربین میان هواپیما و بیمارستان برای نشان دادن مسافت میان آنها حرکت می کند, و این شاید تنها راه نمایاندن این مسافت باشد- در صورت عدم موفقیت تصویربردار در یافتن محلی برای گرفتن یک تصویر ثابت که هم هواپیما و هم بیمارستان را در کنار هم نمایش دهد.
تصویربردار و خبرنگار باید برای تعیین نماهای اساسی مورد نیاز به مشورت بپردازند.
مصاحبه با شاهدان عينی
مصاحبه با افرادی که شاهد رویداد بوده یا در آن مشارکت داشته اند, بعدی انسانی به گزارش می بخشد.مصاحبه معمولاً بهترین راه ممکن برای به تصویر کشیدن جنبه های هیجانی گزارش است:
"وقتی ديوارمترو فرو ریخت چه اتفاقی افتاد؟"
مسؤولان , که بیش از هر کس به جزئیات خبر خاصی دسترسی دارند, می توانند اهمیت رویداد را به طور خلاصه بیان کنند و روند صحیح آن را در اختیارتان قرار دهند, مثلاً "مسؤول جنگلبانی يا محيط زيست تهران می تواند شما را از میزان در ختان قطع شده در پارک جنلگی لويزان مطلع کند.
نقطه اوج رویداد
اوج رویداد همان بخش از گزارش است که در حافظه اکثر بینندگان خواهد ماند: نمای کودک خردسالی که او را از ساختمانی سوخته خارج می سازند, لحظه سخنرانی امام خمينی در بهشت زهرا در سال۵۷- زمان ورود ازادگان به ميهن و بوسيدن خاک کشور - فرياد يا ابوالفضل حسين رضازاده پس از بالابردن وزنه و لحظه ای که شهيد الدوره در کنار پدرش هدف گلوله سرباز اسراييلی قرار می گيرد.
ولی این نماها برای نمایاندن نقطه اوج گزارشهای تلویزیونی کافی نیستند.
اگر آنقدر خوش شانس باشید که بتوانید نقطه اوج رویداد را تصویربرداری کنید, در این صورت باید خود را در قالب یک تدوینگر قرار دهید و از خود بپرسید:
چگونه می توان به نمای اوج وارد و از آن خارج شد؟
قوی ترین نماهای کات اِوی و کات این که با نمای اوج هماهنگ باشند, کدامند؟ چند نمای دیگر باید جمع آوری کرد تا بتوان رویداد را توصیف کرد؟
آیا تصاویر کافی برای فراهم شدن انتقال از نمایی به نمای دیگر در این گزارش وجود دارد؟ هنگامی که ضبط مجموعه تصاویر به پایان برسد, شما به مؤلفه های اساسی مورد نیاز جهت تهیه یک گزارش تلویزیونی قوی دست یافته اید.
زمانی که با رویدادهای هیجان انگیز مواجه می شوید, ممکن است دچار غفلت شوید و از برداشت نماهای مهمی باز بمانید (از بلندپروازی بپرهیزید, زیرا باعث عدم تعادل می شودد).
نمای نزديک
نمای نزديک(کلوز آپ) قاعدتاً تأثیر بسزایی بر ذهن افراد می گذارد
.اگر در حال تصویربرداری از یک حادثه آتش سوزی بودید, نمای نزذيک شما زبانه های آتشی خواهد بود که از پنجره خانه ای بیرون می جهد, منظره یی که مدتی طولانی در ذهن بیننده باقی خواهد ماند.قوی ترین نماهای نزديک معمولاً چهره حاضرین در رویداد یا شاهدان آن است
, که احساسات آنان را با دقت ترسیم می نماید. تصوير به يادماندنی افرادی که هنگام وقوع حادثه ۱۱سپتامبر در حال فرار از صحنه برخورد هواپيماها به برجهای دو قلو هستند نمونه يی از اين گونه تصويرها است. دلهره - شگفتی و اظطراب در صورت انها موج می زند.نماهای نزدیکِ اتش نشانان که در مقابل صحنه انفجار هستند
, به تدوینگر کمک می کنند که اهميت حادثه را به مخاطب نشان دهد. مسلماً تصویربردار باید نماهای کلوزآپ را جستجو کند, نماهایی که قدرت روایت خبر را داشته باشند.نماهای کات اِوی / و کات این (Cut-aways / Cut-ins - نماهای رابط)
کات اِوی
( و کات این),بهره گيری از اين نماها ترفندی قدیمی و در عین حال جدید در صنعت تصویربرداری سینمایی/ تلویزیونی است و برای فشرده سازی گزارش بکار می رود. مثالی ساده می تواند اساس این نماها را روشن سازد.فرض کنید در تصویر شخصی را داریم که در طول خیابان مشغول قدم زدن است
. اگر بخواهیم تمام این مدت را به تصویر بکشیم, بیست ثانیه زمان لازم خواهیم داشت تا شخص مسیرش را از مکانی به مکانی دیگر طی کند. این امکان وجود دارد که این عمل را به صورت نمایشی ارائه داد و زمان را به پنج یا شش ثانیه کاهش داد. این کار با استفاده از نمای کات اِوی (یا کات این), در مرحله تدوین صورت می گیرد.در نسخه تدوین شده
, می توان دو ثانیه از تصویر فرد در آغاز پیاده روی را بکار برد. این نمای شماره یک است.برای فشرده کردن رویداد
, نمای شماره دو را وارد می کنیم, و آن نمای رابط (Cut away) است: يك يا دو ثانیه از نمایی دیگر, مانند نمای کلوز آپ از تابلوی نام خیابان و با همان زاویه حرکت شخص (مدت نما باید به قدری باشد که بیننده زمان لازم برای خواندن تابلو را در اختیار داشته باشد). این همان فن کات اِوی (قطع تسلسل) است. در همین مثال, در مسیر قدم زدن شخص وقفه هایی ایجاد می گردد که در نهایت, دوباره به راه رفتن وی منتهی می شود. نمایی به مدت دو ثانیه از انتهای مسیر او می گیریم تا در انتها بیننده نزدیک شدن او را به گوشه پیاده رو مشاهده کند.با ترکیب این سه نما
, رویدادی با زمان واقعی بیست ثانیه را به شش ثانیه محدود کرده ایم.می توان از تکنیک کات این
(Cut-in) نیز برای فشرده سازی و کاهش زمان واقعی استفاده کرد.(کات این ) معمولاً نمای نزدیکی از بخشی از یک جسم متحرک است
. در مثال فوق, این جسم همان شخصی است که در خیابان قدم می زند. می توان به جای نمای شماره دو (در مثال بالا) از کلوز آپ پاهای شخص در حال راه رفتن به مدت چند ثانیه, استفاده کرد. با این کار هم در تسلسل رویداد وقفه ایجاد کرده ایم و هم با کمک یک نمای کلوزآپ از بخشی از یک جسم متحرک, به آن نزدیک شده ایم.استفاده از روش کات این از کات اِوی پیچیده تر است
, زیرا مستلزم تنظیم ریتم حرکت میان نماهای سه گانه است.مثلاً اگر در پایان نمای شماره یک پای راست شخص به سمت پیاده رو باشد
, و نمای شماره دو کلوز آپ همان پا باشد, باید پا را در همان محل نشان دهید (انسجام حرکت), بطوریکه این احساس را در بیننده القا کند که دوربین به طور روان حرکت کرده است, نه اینکه از نمایی به نمای دیگر پریده است.پرش در تدوین یک خطا به شمار می رود, که هنگام ایجاد وقفه میان دو تصویر تلویزیونی, به شکل مشخصی نمود پیدا می کند و بیننده را متوجه عدم وجود یکدستی و روانی در حرکت اشیای موجود در تصویر می سازد.
تصویربردار باید نماهایی در اختیار تدوینگر قرار دهد که می تواند در تدوین تصاویر گزارش
, جهت محقق ساختن تسلسل و پیوستگی آن مورد استفاده قرار گیرد. تصویربردار, برای تضمین هر چه بیشتر آزادی عمل و ایجاد گزینه های بیشتر در مرحله تدوین, باید در هر گزارش چهار یا پنج نمای کات اِوی ( یا کات این) بگیرد.در تدوین مصاحبه های تلویزیونی
, معمولاً کات اِوی مناسب برای سخن گفتن یک شخص, نمای شخص دیگری است که به این سخنان گوش فرا می دهد. این نما برای اجتناب از پرش ناشی از حذف بخشی از سخنان فرد و انتقال به موضوعی دیگر, وارد می گردد ( باید مراقب بود وضعیت شخص مستمع متناسب و هماهنگ با ماهیت سخن باشد وگرنه این ترکیب فاقد روانی خواهد بود

