خبر بصورت بنیادین و برگشت ناپذیری مفهوم قدرت را در روابط بین الملل – سیاست گذاری دفاعی و دیپلماسی خارجی تغییر داده است.  نقش شبکه های خبری تلویزیونی در تصمیم سازی ملی و فراملیتی به حدی است که در زمره پایه های اصلی قدرت " نرم " تلقی می شود.

قدرت " نرم " که از طریق " جذابیت " به جای " تحمیل " کاربرد دارد بصورت فزاینده یی مکمل قدرت نظامی – امنیتی - اقتصادی و سیاسی است. بررسی بسیاری از بحران های دو دهه اخیر بیانگر ان است که پوشش زنده و حتی ضبطی تلویزیونی جایگزین سفیران و کارشناسان به عنوان منابع موثق اطلاعات است .

 جورج بوش رییس جمهور پیشین امریکا گفته بود که طی بحران نخست خلیج فارس در سال 90و91خبرها را به جای سیا بیشتر از سی ان ان دریافت می کرده است. این وضعیت نه فقط هم اکنون کاهش نیافته که به نظر می رسد سهم رسانه در تحولات بین المللی بیشتر هم شده است.

این حقیقت است که یک تصویر در صفحه تلویزیون به مراتب از پیام های دیپلماتیک مرسوم از نظر عمق و پیچیدگی - تاثیر گذارتر است. دنیای غرب بر دو پایه نظامی گری و رسانه استوار است که دست کم طی دو دهه گذشته اثبات شده است که رسانه ها از قدرت بازدارندگی بیشتری برخوردارند.

بنگاههای خبری در قرن بیست و یکم کارکرد کنترل کنندگی -  فشار –  میانجی گری و عامل ابزاری نیز دارند.تاثیر رسانه های خبری در ایجاد و مهار بحران ها برکسی پوشیده نیست. رسانه های خبری با بهره گیری از این عامل قادرند بحران های مصنوعی در حوزه های مجازی ایجاد کنند و از دیگر سو در صورت صلاحدید صاحبانشان اقدام به خارج کردن بحران ها از زاویه دید افکار عمومی نمایند.

استفاده از عامل فشار هم می تواند تصمیم گیری در یک مورد خاص را بر سیاستمداران تحمیل یا یک موضوع با اهمیت را از دستور کار خارج کند.

 رسانه به عنوان میانجیگر که مدتی است به دلالی سیاسی  درحوزه ارتباطات شهرت یافته است هم از دیگر  کارکردهای رسانه های فراگیر عصر نوین است.مقامهای رسمی دو کشور یا دو تفکر ممکن است به دلایل سیاسی یا دیپلماسی مایل به ملاقات با یکدیگر نباشند اما رسانه ها با ایجاد مصاحبه های اختصاصی نقش یپام رسانی اشکار یا پنهان میان انان را بر عهده می گیرند.

ابزاری عمل کردن هم از دیگر کارکردها ی رسانه ها است که با ترویج مذاکرات و توافق ها یا اختلاف ها و درگیرها به ایفای نقش دیپلماسی رسانه یی می پردازند.

بسیاری معتقدند که سی ان ان دربسیاری از رویدادهای بین المللی به عنوان عضو شانزدهم شورای امنیت سازمان ملل عمل می کنند. الجزیره هم به عنوان یک بنگاه خبری بصورت حزب فراگیر عربی نقش افرینی می کند.

  کارکرد رسانه ها با بهره گیری از شگردهای نوین القای پیام به مخاطب روز به روز پیچیده تر و در عین حال تاثیر گذارتر می شود. این تاثیر گذاری در میان رسانه های خبری از ان رو که مخاطب در برابر ان موضع تدافعی نمی گیرد بیشتر شده است.

خبر بر پایه دو عنصر اطلاعات و پیام  استوار است که اطلاعات تقریبا در همه شبکه ها یکسان است اما پیام در چارچوب خط مشی رسانه ها متفاوت است.رسانه در چارچوب مرامنامه شان که برایند دیدگاه مالکان – اگهی دهندگان و مخاطبان است اقدام به منتشر کردن خبر می کنند.

 این رسانه ها از سابقه به عنوان تکمیل کننده و جهت دهنده خبر استفاده می کنند بدون اینکه حساسیتی در مخاطب برانگیزند. چینش اطلاعات هم از دیگر شگردهایی است که رسانه های خبری برای القای پیام از ان بهره می جویند.

 به نظر می رسد که رسانه های خبری به علت سرعت زیاد و توان فراگیری که از ان برخوردارند امروزه به عنوان پیشقراول ناتوی فرهنگی عمل می کنند. به دیگر سخن کارکرد نیروهای نظامی ناتو در بسیاری از بحران ها بمراتب کمتر از ناتوی رسانه یی است.

گرایش کشورهای قدرتمند مانند امریکا به رسانه هایی همانند سی ان ان - فاکس - الحره عربی و ... انگلیس با بی بی سی انگلیسی - عربی و... - فرانسه با فرانس 24انگلیسی و عربی – روسیه با روسیه الیوم و راشیا تودی عربی و انگلیسی بیانگر گرایش به ناتوی رسانه یی برای تاثیر گذاری روی افکار عمومی است.

  ***قدردان استاد عزیزم دکتر اشنا هستم که ترجمه هنوز منتشر نشده کتاب (ارتباطات جهانی و سیاست خارجی – ایتان گیلبوا) را در اختیارم گذاشتند که فصل تازه یی در این حوزه گشوده است.