نوشتن برای تصوير (۷)
ساعت ٢:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۱۱/۱۱   کلمات کلیدی:

       پرحرفی و لفاظی بیهوده است، از آن بپرهیزید. صداقت در ایجاز و اختصار است. در خبرنگاری تلویزیونی - زمان از سرمایه هم مهم تر است، و نمی توان برای آن ارزش مادی قائل شد؛ لحظه به لحظه آن ارزشمند است. هر چه متن خبر کوتاه تر باشد، تعداد خبرها بیشتر خواهد بود.

سردبیران در اتاق های خبر شبانه روزی برای تهیه بموقع اخبار زیر فشار فوق العاده یی قرار دارند. این فشار در شبکه های محلی بیشتر است، زیرا با اینکه معمولاً یک فرجه زمانی وجود دارد، تهیه کننده اغلب وظایف سردبیری را نیز ایفا می کند. وی معمولاً بیشتر متون مربوط به گزارشگران را نیز خودش می نویسد.

کمیت به اندازه کیفیت مهم است، توجه به هردو الزامی است. حتی در روزهای معمولی، کار فراوان و وقت اندک است و در چنین شرایطی شما حداقل باید توانایی نگارش وقایع را به شیوه ای قابل قبول داشته باشید.

بنابراین بهتر است مطالب را به سادگی و وضوح بنویسید. اگر تازه کار باشید، نگرانی شما این خواهد بود که آیا متن شما از نثری فاخر برخوردار است یا خیر. برعکس اگر حرفه ای و مجرب باشید، دغدغه شما صحت، دقت و جامعیت متن خواهد بود.

حرفه یی ها برخلاف تازه کاران می دانند که آنچه حائز اهمیت است ارائه شرحی مناسب از رویداد است نه متنی با نثر ادبی فاخر. همواره باید پیش از دویدن، راه رفتن را آموخت. فرد تازه کار باید ابتدا "چگونه نوشتن" را بیاموزد، سپس تلاش و توجه بیشتری را به "خوب نوشتن" اختصاص دهد.

هرگاه مهارت لازم را در نگارش بدست آوردید، آنگاه فرصت خواهید یافت متن های فاخر بنویسید. ولی تا آن هنگام باید توجه خود را به صحت و درستی ِ شرح رویداد معطوف نمایید.

باید هنگام حذف واژه ها و اطلاعات غیر ضروری از متن، کاملاً بی رحمانه عمل کنید. متن را بارها و بارها غربال کنید، تا زمانی که به استخوان بندی آن برسید.

می گویند تدوین قاتل فرزندان شماست، زیرا مجبور خواهید شد برخی از واژه ها و عباراتی که ساخته و پرداخته ذهن شماست، در این میان قربانی کنید. به یاد داشته باشید که اگر شما خود این کار را نکنید، تدوینگران  آنها را از میان خواهد برداشت. اما درعوض، تجربه خوبی برای شما خواهد بود. حقیقتاً تا زمانی که کار شما بارها و بارها ویرایش نشود، نگارش را نخواهید آموخت. تنها در این صورت است که تفاوت میان "اهمیت" و "ضرورت" را درخواهید یافت.

از لحاظ کیفیت دو نوع متن وجود دارد. یکی نثری است که بیشتر به شعر شبیه است (نثر شعرگونه)، که پرمعنا و هوشمندانه است و حق مطلب را بطور کامل ادا می کند. دیگری، متن نفوذناپذیر و بی عیب ونقصی است که تمام  اطلاعات را در بر می گیرد، گرچه از نظر ادبی متن شاخصی بشمار نرود. این نوع دوم، همان کیفیتی است که تدوینگر از شما انتظار دارد: متنی که وی را وادار به متحمل شدن مشقت فراوان برای دوباره نویسی و تصحیح نکند.

متن های خبری معمولاً 45 ثانیه ای است ، 10 ثانیه برای شروع و مقدمه و 5 ثانیه برای خداحافظی. 30 ثانیه باقیمانده را به مطلب اختصاص می یابد که شامل مقدمه گوینده خبر نیز می باشد.

این تمرین خوبی برای رعایت ایجاز و اختصار است: سعی  کنید متنی 10 ثانیه ای درباره درگیری های اخیر  گروههای فلسطینی بنویسید. اگر بار اول این زمان به 13 ثاینه رسید، سعی کنید بار دوم فقط 7 ثانیه باشد.

متن های زیر مسلماً نمونه های شاخص خبرنگاری تلویزیونی نیستند، اما تلاشی در زمنیه ارائه مطالبی اصولی در محدوده زمانی اندک محسوب می شوند:

رهبران گروههای فلسطینی فتح و حماس برای پایان بخشیدن به 4 روز درگیری به توافق رسیدند. سخت ترین درگیری ها در نوار غزه صورت گرفت.

راه های ارتباطی بیش از یکصد روستا بر اثر بارش سنگین برف در  استان چهارمحال و بختیاری بسته شد. اکثر جاده های کوهستانی بین شهری نیز بسته شده است.

          بنابراین، حتی اگر فرد شاعر مسلکی هستید، سعی کنید این ویژگی را با گنجاندن معانی بسیار در قالب واژگان اندک، به نمایش بگذارید. ساده گویی پیشه کنید و حاشیه نروید. صرفه جویی در بکارگیری واژه ها با شناسایی واژه های زائد هنگام تصحیح و بازخوانی متن میسر می شود.

           به عنوان مثال به جای "اسلحه یی که او استفاده کرد تفنگ شکاری پدرش بود" می توان گفت "او از تفنگ شکاری پدرش استفاده کرد".

          تصور می کنم یک مساله جانبی در مورد صرفه جویی در کاربرد کلمات وجود داشته باشد. برخی از ژورنالیست ها با استفاده از عباراتی مانند "کاخ سفید اعلام کرد..."، "وزارت... اعلام کرد..." یا "مک دونالد اعلام کرد..." مخالفت می کنند، به این دلیل که نهادهای دولتی یا تجاری جاندارنبوده واز این رو قادر به سخن گفتن نیستند. این دیدگاه از لحاظ منطقی درست است اما عملی و کاربردی نیست.

 این گونه نهادها معمولاً نمایندگان یا سخنگویانی دارند، که این عبارات بطور غیر مستقیم و تلویحی به این افراد اشاره دارند. وقتی ریاست جمهوری مطلبی را اعلام می کند، ناگفته پیداست که آن را سخنگوی این نهاد گفته است. البته نظرات در این باره متفاوت است، ممکن است استاد یا مافوق شما با این دیدگاه مخالف باشد که در این صورت بهتر است به نظر آنها احترام بگذارید. اما از دیدگاه من ارجح تر است که از تعداد کلمات کمتری استفاده شود.

نکات مهم

                   لفاظی کار بیهوده ای است.

  • صداقت در اختصار و ایجاز است.
  • ساده و بی تکلف بنویسید.مفاهیم بسیار در قالب کلمات اندک، نه مفاهیم اندک در قالب کلمات بسیار.