پوشش خبری تلویزیونی بیداری اسلامی از نظر تا عمل

  بیداری اسلامی در تونس - مصر و لیبی در حال اوج گیری است. پوشش خبری رویدادهایی از این دست درعمر کاری هر خبرنگاری یک فرصت طلایی است. انهم برای خبرنگاران تلویزیونی که گزارش انها از کانون رویداد  برای همیشه در ذهن مخاطب می ماند.   رقابت رسانه های نصویری برای گسیل خبرنگار به کشورهای شمال افریقا دیدنی است. نه فقط دیدنی است که بازار دستمزدها هم شنیدنی است.!    الجزیره در همان روزهای نخست یک لشکر رسانه یی ! به تونس اعزام کرد. دهها نفر شامل خبرنگار - تصویربردار و نیروی فنی .اجاره سه طبقه از یک هتل .  بن جدو رییس سرشناس دفتر الجزیره در بیروت اهل تونس است. شاید این هم نوعی امتیاز برای مردم کشورش باشد! . اخر او هم  از نزدیکان گروه اسلام گرای النهضه تونس است.      الجزیره انصافا در زمینه مصر هم کم نگذاشت. احمد منصور مجری نامدار الجزیره در قیام 18روزه مصر در میدان تحریرقاهره شب را به صبح رساند. امیر قطر به هزار و یک دلیل با رژیم حسنی مبارک از نظر رسانه یی سرشاخ شد البته وضاح خنفر رییس فلسطینی الجزیره هم به اندازه کافی برای مخالفت با مبارک انگیزه داشت. نخستین نماز جمعه پس از مبارک را هم شیخ قرضاوی اقامه کرد که مرجع دینی الجزیره است.  بحرین گرچه از نظر مسافت به مقر الجزیره نزدیک تر است اما کمتر در قاب رسانه یی دیده می شود. علتس هم ساده است - در چارچوب سیاست دوحه نمی گنجد.     پوشش گسترده خیزشهای اسلامی اصولا در دستور کار رسانه های غربی قرار نداشت. بیماری نلسون ماندلا رییس جمهور پیشین افریقای جنوبی و زمین لرزه در نیوزلند در برخی از روزها نسبت به قیامهای مردمی در سی ان ان و بی بی سی بازتاب بیشتری داشت. این دو شبکه هم در زمینه اعزام گروه خبری به مصر کوشیدند اما نوع پوشش انها چندان رنگ و بوی مردمی نداشت.   رسانه های عرب زبان و انگلیسی زبان العالم  و پرس تی وی هم گروههای خبری را در قاهره - تونس و مناطق شرق لیبی تقویت کردند انهم از خبرنگارانشان در سایر پایتخت ها . گرچه حذف ناعادلانه العالم از روی ماهواره نیل ست و عرب ست اوج خشم مقامهای مصری و سعودی را نشان داد. پوشش گسترده تحولات بیداری اسلامی در کشورهای عربی مهمترین دستور کار هفته های اخیرالعالم و پرس تی وی بوده است . تصاویر اختصاصی این دو شبکه گاه به عنوان منبع اصلی مورد استناد سایر شبکه های تصویری دنیا قرار می گیرد. تجربه تحولات جاری کشورهای عربی بار دیگر نشان داد شبکه های خبری و رسانه های داخلی کشورها معمولا همانند رسانه های منطقه یی و فراملیتی عمل نمی کنند. انها برای پوشش بحرانها در بیشتر مواقع به اعزام یک تیم خبری بسنده می کنند. شبکه های ملی اغلب برای پاسخگویی به ذائقه و نیاز مخاطبان - تحولات داخلی را در اولویت قرار می دهند. این یک توصیه حرفه یی است که هیچ رسانه ملی نمی تواند نیمی از زمان پخش اخبار را به یک موضوع بین المللی اختصاص دهد.   تفاوت پوشش شبکه تلویزیونی داخلی قطر با الجزیره -  شبکه ملی سعودی با العربیه - ای بی سی با سی ان ان یا شبکه چهار بی بی سی با ( بی بی سی ورد ) البته با اندکی اغماض بیانگر این واقعیت جهان ارتباطات  است.    علاوه بر این موضوع ،معیارهای دو گانه ای  در پذیرش خبرنگار از برخی کشورها وجود دارد که چالشهای فرا روی پوشش خبری  را دو چندان می کند.  تقاضای اعزام بیش از ده گروه خبری صدا و سیما از مدتها قبل برای اعزام به همه کشورهای بحران زده از جمله تونس -لیبی و مصر به سفارتخانه های انها در تهران وحتی چند کشوردیگر ارسال شده اما بی نتیجه مانده است .تاکنون فقط دولت تونس انهم با اعزام یک گروه موافقت کرده است که بلافاصله اعزام شده است .   خبرنگاران رسانه ملی در سایر کشورها هم ماموریت یافته اند از سفارتخانه کشورهای بحران زده تقاضای روادید کنند که البته ان هم هیچ نتیجه ای نداشته است. سفارتخانه ها در این اوضاع و احوال یا تعطیلند یا دستشان به کار نمی رود یا نمی خواهند همکاری کنند.  گرچه بهره گیری از خبرنگاران محلی در مصر - یمن و لیبی انهم در بنغازی که دولت لیبی بر ان سیطره یی ندارد تا حدودی زمینه رابرای ارسال تصویر فراهم کرده اما طبعا این چاره اساسی کار نیست. راستی چرا هیچ یک از کشورهایی که با انقلاب ملتهای مسلمان روبرو شده اند به خبرنگاران رسانه ملی مجوز ورود نمی دهند ؟ این کشورها  پیش از این هم  برای دادن روادید به اندازه کافی کارشکنی می کردند.   این سوال از زاویه ای دیگر هم قابل طرح است . چرا بیش از 110بنگاه رسانه یی خارجی در ایران مجوز فعالیت دارند و حتی بخت مصاحبه با بالاترین مقام اجرایی را هم پیدا می کنند اما خبرنگاران ایرانی برای فعالیت در سایر کشورها با دشواریهای بی پایان  مواجه اند؟ این دوگانگی در کشورهای غربی بیداد می کند. فکرش را بکنید دست کم 15نهاد خبری امریکایی در تهران خبرنگار دارند اما امریکا حتی به یک خبرنگار ایرانی مجوز فعالیت در واشنگتن نمی دهد. خبرنگار صدا و سیما در نیویورک هم که در چارچوب مجوز سازمان ملل فعال است حق ندارد از حد ترخص!! مقر سازمان ملل دور شود. نوع روادید او هم از نوع سی است که برای ملوانان صادر می شود که این هم از عجایب خلقت در عصر ازادی اطلاع رسانی در امریکا است!!.  اروپا هم وضعیت بهتری ندارد. فرانسه که مدعی است مهد ازادی اطلاع رسانی است یک سال است که کارت خبرنگاری برای خبرنگار صدا و سیما در پاریس صادر نکرده است. همگان نیک می دانند اگر یک روز در صدور کارت برای خبرنگار فرانسوی در تهران تاخیر بیفتد رسانه های غربی اسمان و زمین را بهم می دوزند.!!  ندادن مجوزبرای مصاحبه اختصاصی هم از دیر باز در فرنگ امری عادی است که دهها نامه بدون پاسخ دلیلی بر این موضوع است.و انچه البته به جایی نرسد فریاد است.   در کنفرانس های خبری هم معمولا تعداد انگشت شماری خبرنگار از رسانه های  نور چشمی هستند که حق پرسش به انها داده می شود. انهم با انگشت اشاره مصاحبه شونده یا مسوول جلسه و بقیه هم غالبا سیاهی لشکرند.  و نکته اخر انکه دنیای ارتباطات در لایه های زیرین خود درگیر واقعیاتی است که بی توجهی یا کم اطلاعی از انها مشکلی را حل نمی کند. میان ماه من در حوزه میدانی با انچه که در دانشکده های ارتباطات غربی گفته می شود تفاوت از زمین تا اسمان است.

/ 2 نظر / 21 بازدید
جنابی

آگاهی تنها چیزی است که هرگز نمی توان به بندش کشید.

سید جواد میرخلیلی

بیداری اسلامی در کشورهای غربی مدیون انقلاب عظیم اسلامی است. دفتر اول نشستها و گفتگوهای روحانیت و انقلاب اسلامی در برگیرنده سی مصاحبه و نشست با صاحبنظران حوزوی و دانشگاهی به کوشش سید جواد میرخلیلی منتشر شد. دفتر دوم این مجموعه شامل مصاحبه و نشست با فقهای شورای نگهبان و روحانیون قوه قضائیه در سال آینده منتشر خواهد شد.