اختلاف دیدگاه و خطوط قرمز ایران با 1+5 بر سر مسئله هسته ای

روزانه دهها نفر به زبانهای گوناگون از من می پرسند که بالاخره مسئله هسته ای چه شد؟. هم مردم کوچه و بازار و هم نخبگان و دانشجویان. برخی پیشنهاد می دهند برخی هم رهنمود. بسیاری هم البته با حسن ظن فکر می کنند من کاره ای هستم ، راهبرد تعیین می کنند. این داستان تا دو سه هفته ای پس از هر دور مذاکره ایران با 1+5 تکرار می شود. واقعیت این است که این نشست ها ،‌ فراز و فرودهایی داشته است. زمانی نبرد بسته ها بو...د زمانی پافشاری طرفین بر دیدگاه خود. زمانی فاصله گفت وگوها یکساله می شد مثل ژنو در سالهای87و 88و 89 که سالی یک نشست برگزار شد و زمانی هم فاصله ها اندک بود مثل نشست بغداد تا مسکو،که کمتر از دو ماه شد. با این همه معتقدم چاره اندیشی برای پرونده هسته ای ایران به اراده سیاسی نیاز دارد که طبق گفته رییس جمهور دکتر روحانی در طرف ایرانی ، این اراده وجود دارد.

موضوع هسته ای از روزهای آغازین ، سیاسی و رسانه ای متولد شد تا فنی و حقوقی ،‌ پس تدبیر کردن ان ، اندکی دشوار است. تجربه 10 ساله ای که این پرونده را از نزدیک دنبال می کنم بیانگر ان است که هیاهوی امپراتوری هزار توی رسانه ای بر واقعیت های فنی آن سایه افکنده است.

1+5 شامل شش کشور است با منافع متفاوت و اختلاف های فراوان. هر اتفاقی که در هر کجای عالم روی می دهد بگونه ای بر پرونده هسته ای موثر است. جنگ 33روزه و 22روزه و 8 روزه تا تحولات در لیبی و سوریه و عراق ، پناهندگی اسنودن به روسیه و جابجایی قدرت در قطر ،‌ مرگ چاوز در ونزوئلا و .... من نمایی که از این نبرد دیپلماتیک دیده ام را چنین تصویر می کنم. طبعا این یک تحلیل جامع سیاسی نیست بلکه روایتی است از منظر خبرنگاری که به داشتن چنین هموطنانی می بالد ، همواره ایران عزیز را دوست دارد.و برای سربازان خط مقدمش چه در نبرد سرزمینی یا دیپلماتیک دعا می کند.

الف : نخستین حرکت در هر مذاکره ای وجود اعتماد است.

-1 ایران به غرب )امریکا ، انگلیس ، المان و فرانسه ) اعتماد ندارد. دخالت امریکا و انگلیس دست کم از کودتای 1332تاکنون در ایران امری پنهان نیست. المان هم نیروگاه اتمی بوشهر را نیمه کاره رها کرد. فرانسه هم طی چهار دهه گذشته سهم 10 درصدی ایران در مرکز غنی سازی اوردیف را نادیده گرفته است یعنی نه یک فرانک و نه یک گرم ماده غنی شده به ایران تحویل نداده است . البته قصد باز کردن پرونده غرب بر ضد مردم ایران را ندارم چرا که خروارها می شود.

2- غرب هم به ایران اعتماد ندارد. جمهوری اسلامی ، رژیم شاه که مورد حمایت غرب بود را سرنگون کرد. مستشاران انها را اخراج کرد. رژیم صهیونیستی که پاشنه آشیل انها در غرب آسیاست را به رسمیت نمی شناسد. و حوزه نفوذ غرب در غرب آسیا و شمال افریقا را با چالش مواجه کرده است. ناکام ماندن سیاست غرب در عراق ، افغانستان ، سوریه ، لبنان و ... حتی تا امریکای لاتین هم به گردن ایران انداخته می شود.

ب : موارد اصلی اختلاف غرب به رهبری امریکا با ایران بر سر موضوع هسته ای:

1- سایت فردو : غرب مدعی است فردو مصونیت راهبردی دارد. یعنی اینکه با سلاحهای متعارف ، ویران شدنی نیست. غرب همواره خواهان تعطیل شدن ان بوده است. ایران می گوید وقتی که رژیم صهیونیستی بصورت مستمر تهدید می کند ، طبعا از دانش هسته ای که نوعی ثروت ملی است باید حفاظت کرد. طبق گزارش اژانس در سایت فردو 16 آبشار وجود دارد که 4 آبشار ان فعال است.

2 - انباشت اورانیوم غنی شده. غرب با انباشت اورانیوم غنی شده در ایران مخالف است زیرا مدعی است ممکن است تهران را در استانه انحراف قرار دهد. طبق گزارش آژانس ، 372 کیلوگرم مواد با غنای 20 درصد در ایران وجود دارد. ایران زمانی به غنی سازی 20 درصد روی اورد که غرب حاضر نشد برای راکتور تحقیقاتی تهران سوخت بفروشد و عملا بیانیه تهران را نادیده گرفت. حدود یک میلیون نفر بیمار سرطانی نیازمند رادیو داروهایی است که مرکز تامین ان ، راکتور تحقیقاتی تهران است.

3- اب سنگین اراک . غرب با راه اندازی سایت اب سنگین اراک مخالف است زیرا با نیت خوانی ، احتمال می دهد که ممکن است ایران منحرف شود. این سایت هنگام بهره برداری سالانه توان تولید 16 میلیون تن اب سنگین هسته ای را دارد.

4- ابعاد نظامی احتمالی : این ادعایی است که هرگز هیچ سندی برای ان ارائه نشده است. لپ تاب ادعایی و چندین صفحه کاغذ بدون مهر و امضا و حتی نداشتن مهر محرمانه!!! ، در این چارچوب مطرح شد. هاینونن معاون وقت مدیر کل اژانس با هیات ایرانی پنج سال پیش نشستی در این زمینه داشت در نخستین جلسه ،‌ دهها برگ از این اسناد ، حتی فاقد ارزش بررسی، شناخته شد. برگه های که براحتی روی اینترنت قابل دریافت است. دیدار بازرسان از پارچین هم در همین چارچوب مطرح می شود. بازرسان پیشتر دو بار از پارچین دیدن کردند که مشخص شد اطلاعات غربی ها نادرست بوده است. دکتر سلطانیه نماینده پیشین ایران نزد اژانس تصریح کرده بود که در چارچوب یک مدالیته امکان دسترسی به این محل میسر است .

5- پروتکل الحاقی : ایران در سال 1383به مدت دوسال داوطلبانه پروتکل الحاقی را عملا اجرا کرد که سپس به علت بدعهدی غربی ها ان را متوقف نمود. پروتکل الحاقی برای اجرا بایستی به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. این پروتکل امکان بازدیدهای سرزده و گسترده تر برای بازرسان آژانس را فراهم می کند.

6- قطعنامه های شورای امنیت : پرونده هسته ای ایران بدون مبنای قانونی و استدلال حقوقی از شورای حکام به شورای امنیت منتقل شد. ایران این قطعنامه ها را فاقد وجاهت قانونی می داند. برخی تحریم ها که در چارچوب شورای امنیت سازمان ملل متحد بر ضد ایران اعمال می شود مستند به این قطعنامه هاست.

طبق گزارش اژانس بین المللی انرژی اتمی ، ایران تحت توافقنامه پادمان‌های خود 17 تأسیسات هسته‌ای و 9 سایت خارج از تأسیسات را که در آنها مواد هسته‌ای به طور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد، به آژانس اعلام کرده است. تاکنون هیچ گزارشی دال بر انحراف ایران مشاهده نشده است.

29گزارش مدیران کل پیشین و کنونی اژانس )البرادعی و آمانو) و سه گزارش جامعه اطلاعاتی و امنیتی امریکا16) نهاد اطلاعاتی و امنیتی (گواهی می دهد که برنامه هسته ای ایران نه فقط دچار انحراف نشده بلکه اصلا تصمیمی برای حرکت در مسیر غیر صلح امیز هم نداشته است. فتوای رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر حرمت سلاح اتمی و جای نداشتن بمب اتمی در دکترین دفاعی ایران هم از دیگر مواردی است که نشان می دهد ایران حتی مایل به گام نهادن در مسیر مورد ادعای غرب هم نیست.

خطوط قرمز ایران :

1- رییس جمهور دکتر روحانی برخورداری از حق غنی سازی در خاک ایران را در زمره حقوق خدشه ناپذیر ایران می داند.

2- دکتر عراقچی مذاکره کننده ایرانی انتقال مواد غنی شده به خارج کشور را در زمره خطوط قرمز دانست.

3- ایران تعطیلی مراکز مرتبط به چرخه سوخت از معادن گچین بندرعباس و ساغند یزد تا یو سی اف اصفهان و از نطنز تا فردو و از اب سنگین اراک تا راکتور تحقیقاتی تهران را خط قرمز می داند.

آنچه در 9 نشست پیشین ،‌ ژنو 4 و پس از آن در قالب مذاکره صورت گرفته و می گیرد دستیابی به راه حلی است که احتمالا همه یا برخی از شش موضوع مورد اختلاف را شامل می شود. به نظر می رسد گرچه از یک سو ، بیان جزییات هر مذاکره ای عملا ممکن نیست اما از دیگر سو به سبب حساسیت افکار عمومی درون مرزی و برون مرزی نسبت به مساله هسته ای طبعا هرگونه بده بستانی ، بی درنگ به بیرون درز می کند. اگر هم در زمان مذاکره این گونه نشد هنگام اجرا روشن و برملا می شود ،‌ پس محرمانه ماندن مذاکره سیاسی در قرن بیست و یکم به سبک و سیاق دهه های گذشته،‌ معنا پیدا نمی کند و نباید دغدغه ای زیادی در این زمینه داشت .

به رسمیت شناختن حق غنی سازی درون خاک ایران و لغو تحریم های ظالمانه دو موضوعی است که پذیرش آن از سوی امریکا به نمایندگی از غرب می تواند علامتی روشن در چارچوب اعتمادسازی برای ملت ایران باشد. ایران هم متقابلا زمینه شفاف سازی بیشتر را فراهم خواهد کرد. این یک بازی برد - برد خواهد بود که هم ایران به حقش می رسد و هم نگرانی واقعی غرب برطرف می شود، گرچه بهانه ها هرگز تمام شدنی نیست . این فرایند بر اساس گفته مقامهای ایران باید بصورت گام به گام ، متوازن ، ‌هم زمان و در یک دوره کوتاه ،‌ مورد توافق قرار گیرد. این اصول کلی حاکم بر مذاکرات هسته ای است. به دیگر سخن موارد اختلاف معلوم ، خطوط قرمز روشن ، اعتماد میان طرفها بغایت اندک و فاصله خواسته طرفین بسیار زیاد است.

غربی ها از خواسته سه مرحله ای توقف (stop)، اوراق کردن (dismantle) و ویران سازی( destroyed) تاسیسات هسته ای ایران به کاهش سطح غنی سازی 20درصد رسیده اند گر چه ممکن است گزینه های پیشین هم همچنان پس ذهن انان باشد اما دست کم شرایط برای طرح ان را مناسب نمی بینند.

بهر روی وجود اجماع داخلی (مردم ، دولت ، مجلس ) ،‌ تیم تازه نفس دیپلماتیک و حمایت رهبر معظم انقلاب اسلامی از ساز و کارهای دیپلماسی نوین می تواند ، زمینه ساز تامین حقوق ملت ایران باشد منوط به انکه از همه مولفه های قدرت ملی بهره برداری شود. پس در این مقطع نیاز هست نقدها مهربانانه تر باشد و مشورت ها افزونتر.

/ 4 نظر / 23 بازدید
مهدی

سلام . وقت بخیر موضوع هسته ای به نظر من ، چالش اصلی غرب با نظام ما نیست ، بلکه بهترین فرصت و بهانه بود برای اینکه ، آخرین حد دشمنی آنها بر علیه ما استفاده شود و آنها حول این محور با یکدیگر متحد شوند و به ایران ضربه بزنند . در بهترین حالت که ما اثبات کنیم نمی خواهیم سلاح هسته ای بسازیم ، احتمالا این اتحاد دشمنان شکسته می شود ، که البته برای ما بسیار با ارزش است و بسیاری از تحریم ها از بین خواهد رفت .

سلام مجری با سوادی هستین اما همیشه با حرکات تند گونه دستاتون و نوع سخت و با زور حرف زدنتون از معایب بزرگتونه بنظرم بهتره تو صحبتاتون یکم نرم تر حرف بزنید و از تبسم بیتر استفاده کنید و کلمات رو با نرمی ادا کنید در پناه حق

مهدی

سلام آقای عابدینی امروز 13 بهمن است و شما از کی سایت رو بروز نکرده اید ؟؟؟؟!!! من منتظر بودم در خصوص هسته ای و ... مطلب جدیدی از شما بخونم !